Home (NL)
Nieuwe artikelen
Bijgewerkte artikelen
Nostradamus
Onderzoeksresultaten
Analyse kwatrijnen
Tweede Wereldoorlog
Discussieplatform
Publicaties
Lezingen
Interviews/recensies
Frans onderzoek
Web links
Contact
Gratis nieuwsbrief
Privacy / cookies
Redactioneel
top

NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
substudie "TWEEDE WERELDOORLOG"
Informatie over Het Vaderland - staat- en letterkundig nieuwsblad (Den Haag, 1869-1982)
- T.W.M. van Berkel -

English version
 

Enkele wetenswaardigheden over dagblad Het Vaderland

Logo "Het Vaderland"
Logo Het Vaderland  tijdens de Tweede Wereldoorlog

Het Haagse dagblad Het Vaderland - staat- en letterkundig nieuwsblad is opgericht in 1869. Eťn van de oprichters was de Hagenaar Martinus Nijhoff, boekhandelaar en uitgever. Zijn kleinzoon Martinus Nijhoff zou later bekendheid verwerven als schrijver. Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog was Het Vaderland gevestigd aan de Parkstraat 25 in Den Haag.
In 1927 ging De Nieuwe Courant - dagblad voor Nederland, een vrijzinnig-liberale krant, op in Het Vaderland, dat vanaf medio maart 1936 als titel ging voeren: Het Vaderland - staat- en letterkundig nieuwsblad waarin opgenomen "De Nieuwe Courant", waarmee een einde was gekomen aan het zelfstandig verschijnen van De Nieuwe Courant.
Het Vaderland verscheen iedere dag. Op zondag was er alleen een ochtendeditie, op de andere dagen was er een ochtend- en een avondeditie.
Van begin af aan heeft Het Vaderland een belangrijke rol gespeeld in kunst en cultuur. Sommige auteurs kregen door hun artikelen in Het Vaderland bekendheid, zoals Louis Couperus, wiens debuutroman Eline Vere van 17 juni 1887 tot 4 december 1887 in Het Vaderland werd gepubliceerd in de vorm van een feuilleton. De eerste uitgave in boekvorm vond twee jaar later plaats. De rubriek Kronieken, waarin de essayist Menno ter Braak iedere week diverse boeken - nieuwe boeken dan wel heruitgaven - met elkaar vergeleek, groeide uit tot een spiegel van de Nederlandse literatuur in de periode 1900-1940 en droeg bij aan de bekendheid van Ter Braak, die in 1932 samen met zijn landgenoot Eduard du Perron en de Vlaamse schrijver Maurice Roelants het literaire tijdschrift Forum had opgericht.
Ten tijde van de oprichting in 1869 had Het Vaderland een progressief-liberaal karakter. Aan het einde van de negentiende eeuw was het de spreekbuis van de Liberale Unie. Aan het einde van de jaren '30 was er binnen de redactie sprake van een apathische, zo niet welwillende houding tegenover de nieuwe orde in Duitsland. 
Voor mei 1940 was het aantal geschatte abonnees van Het Vaderland 12.101. Na de capitulatie van Nederland op 15 mei 1940 bleef Het Vaderland verschijnen. Haar positie was pro-nationaalsocialistisch. De berichten over de oorlog werden geschreven vanuit Duits gezichtspunt en er werd ruim aandacht besteed aan het reilen en zeilen van Musserts Nationaal Socialistische Beweging. In de rechterzijde van de kop van Het Vaderland bleef de lijfspreuk Het Vaderlandt ghetrouwe blijf ik tot in den doet, de tweede regel van het eerste couplet van het Wilhelmus, het volkslied van Nederland, gehandhaafd. Eind 1940 was het geschatte aantal abonnees afgenomen tot 11.353. In juli 1943 was het geschatte aantal abonnees verder afgenomen tot 8.736, om in maart 1944 weer toegenomen te zijn tot 9.085.
[1]
Bij de naoorlogse perszuivering werd E. de Lang, die in de oorlogsjaren directeur was van Het Vaderland, voor twaalf jaar ontheven uit zijn functie; de hoofdredacteuren van Het Vaderland voor anderhalf jaar. Aan Het Vaderland werd als sanctie een tijdelijke titelwijziging opgelegd. Tot 1951 mocht niet de titel Het Vaderland worden gevoerd, maar de titel De Nieuwe Courant. Na 1951 verscheen de krant onder de titel Het Vaderland - Nieuwe Courant.
In de naoorlogse periode van haar bestaan wist Het Vaderland haar positie op het gebied van kunst en cultuur weer te heroveren. Het laatste nummer van Het Vaderland verscheen op 14 augustus 1982.

 

Nostradamus in Het Vaderland [2]
In Het Vaderland stonden regelmatig artikelen over godsdiensten en levensbeschouwelijke stromingen en over zaken als astrologie, occultisme en parapsychologie. Aan de vele boeken en tijdschriften op deze gebieden werden tal van besprekingen gewijd; verder werden de lezers van het Vaderland attent gemaakt op lezingen en radio-uitzendingen. 
Van tijd tot tijd werd in Het Vaderland ook aandacht besteed aan Nostradamus en de CenturiŽn. De vooroorlogse artikelen over Nostradamus en de CenturiŽn hadden geen onderlinge samenhang. Sommige ervan waren mededelend van aard, een enkel artikel was kritisch. In de ochtendeditie van Het Vaderland van 13 februari 1937 werd verslag gedaan van de lezing De voorspellingen van Nostradamus en andere historische profetieŽn die dr. P.A. Dietz op 12 februari 1937 had gehouden voor de afdeling Den Haag van de Studievereniging voor Psychical Research. In de ogen van Dietz toonden de vele vervulde voorspellingen in de CenturiŽn aan dat Nostradamus een betrouwbare ziener was. In zijn lezing beargumenteerde Dietz verder dat het patriottisme van de zieners de oorzaak was van het feit dat er zo weinig betrouwbare voorspellingen waren over het verloop en het einde van de Eerste Wereldoorlog. De zieners hadden ieder hun eigen volk als overwinnaar aangewezen. 
In de avondeditie van Het Vaderland van 24 mei 1939 werd aandacht besteed aan een andere lezing over voorspellingen die Dietz daags ervoor had gehouden voor parapsychologen en spiritisten. Dietz heeft in die lezing onder andere over de CenturiŽn gesproken. 
In de ochtendeditie van Het Vaderland van 29 augustus 1937 besprak Menno ter Braak Henry James Formans Groote ProfetieŽn der Menschheid (uit het Engels vertaald door Foeke Sjoerds). Forman had aandacht besteed aan onder andere de CenturiŽn; het artikel van Ter Braak ging vergezeld van een afbeelding van een portret van Nostradamus, afkomstig uit de editie-Viret-1697 van de CenturiŽn. Ter Braak plaatste tal van kritische kanttekeningen bij de aanname van Forman dat voorspellingen zoals die in de CenturiŽn waarde hadden. In de ogen van Ter Braak heeft overal en altijd de behoefte bestaan aan een geformuleerde verwachting van het toekomstige. Voorspellingen voorzagen volgens hem in een behoefte aan orde en veiligheid.
Kort voor de oorlog verschenen in Het Vaderland twee lovende recensies over artikelen in het tijdschrift Astrologische Wereldschouw waarin een zekere Van der Willigen op basis van de Centurie-commentaren een kortdurende Duits-Franse oorlog en een vrederijk in het vooruitzicht waren gesteld.[3] Toen de bezetting van Nederland een feit was, werd in drie artikelen in Het Vaderland aandacht besteed aan Nederlandstalige nationaalsocialistische propaganda op basis van de CenturiŽn, waarin de Duitse overwinning in het vooruitzicht was gesteld. In de avondeditie van Het Vaderland van 18 juli 1940 werd de brochure Hoe zal deze oorlog eindigen? besproken. In deze bespreking werd onder de verwijzing naar Nostradamus Hitler als "een grote" bestempeld en werd voor Engeland een dreigend debacle in het vooruitzicht gesteld.[4] In de ochtendeditie van Het Vaderland  van 25 maart 1942 en de avondeditie van Het Vaderland van 25 juni 1942 werd aandacht besteed aan de brochure Voorspellingen die uitgekomen zijn... [5]

 

De Meern, 28 december 2007
T.W.M. van Berkel
bijgewerkt op 10 februari 2010

 

Noten
De titels, de plaats en het jaar van uitgifte van de publicaties van de in deze noten genoemde auteurs staan in de bibliografie.

  1. De gegevens over het aantal geschatte abonnees van Het Vaderland: Vos, p.327. [tekst]
  2. Zie: Historische kranten in beeld. [tekst]
  3. Van Berkel: De ProfetieŽn van Nostradamus (Van der Willigen, april en mei 1940). [tekst]
  4. Van Berkel: Hoe zal deze oorlog eindigen?. [tekst]
  5. Van Berkel: Voorspellingen die uitgekomen zijn.... [tekst]
 

 
top

© T.W.M. van Berkel, De Meern, NL
alle rechten voorbehouden / all rights reserved

top