Home (NL)
Nieuwe artikelen
Bijgewerkte artikelen
Nostradamus
Onderzoeksresultaten
Analyse kwatrijnen
Tweede Wereldoorlog
Discussieplatform
Publicaties
Lezingen
Interviews/recensies
Frans onderzoek
Web links
Contact
Gratis nieuwsbrief
Privacy / cookies
Redactioneel
top

NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
SUBSTUDIE "TWEEDE WERELDOORLOG"
Nostradamus weer uit de boekenkast gehaald. Duitsche belangstelling voor zijn voorspellingen. "De tijd der vervulling".
N.N., De Telegraaf, Amsterdam, 23 april 1942, De Courant 
- T.W.M. van Berkel -

English version
 

Het jaar 1942
In 1942 waren in de Tweede Wereldoorlog een aantal ontwikkelingen gaande. Japanse troepen voerden in Zuidoost-AziŽ succesvolle invasies uit. In maart 1942 capituleerde het Koninklijk Nederlandsch Indisch Leger en was de Japanse bezetting van Nederlands-IndiŽ een feit. Duitse troepen gingen hun opmars in de Sovjet-Unie hervatten, maar met minder succes, iets dat in de gecensureerde berichtgeving in Nederland niet tot uiting kwam maar waarover tal van geruchten de ronde gingen doen. Op 20 januari 1942 begon in Berlijn de Wannsee-conferentie, waarin plannen werden gesmeed voor het vernietigen van de Europese Joden.[1]
In Nederland werd het regime van de Duitse bezetter meer en meer voelbaar. Vanaf januari 1942 werd een begin gemaakt met het uitroeien van de in Nederland woonachtige Joden door in werklozenkampen in Groningen, Friesland en Drente alleen werkloze Joodse mannen onder te brengen, die maanden later gedeporteerd en vermoord zouden worden. In februari 1942 werden Nederlanders verplicht om voor Duitsland te werken. Aan deze Arbeitseinsatz werd vanaf april 1942 uitvoering gegeven. In de eerste maanden van 1942 kwam in Nederland muntgeld in omloop, gemaakt van zink in plaats van zilver. In april 1942 moesten diamanthandelaren in de Amsterdamse Diamantbeurs hun diamantvoorraad inleveren bij de Duitsers.[2]

 

De ProfetieŽn van Nostradamus in Nederlandse dag- en weekbladen in 1942
Stofomslag "Voorspellingen die uitgekomen zijn..."In de eerste maanden van 1942 werd in een aantal Nederlandse dag- en weekbladen aandacht geschonken aan de brochure Voorspellingen die uitgekomen zijn... In deze brochure, op naam van A. de Tombre, werd de Duitse eindoverwinning en de val van Engeland en het Russische communisme aangekondigd. Op 13 februari 1942 werden lezers van De Tijd - Godsdienstig - staatkundig dagblad, de Provinciale Geldersche en Nijmeegsche Courant, de Nijmeegse editie van De Gelderlander erop attent gemaakt dat van bevoegde zijde van het Algemeen Nederlandsch Persbureau bekend was gemaakt dat Voorspellingen die uitgekomen zijn..., in tegenstelling tot geruchten die de ronde deden, niet verboden was. In de editie van 19 februari 1942 van het Rotterdamsch Nieuwsblad stond een advertentie van de Haagsche Lyceum Boekhandel, gevestigd in Den Haag aan de Laan van Meerdervoort 708, waarin Voorspellingen die uitgekomen zijn... onder de aandacht van de lezers werd gebracht. In de editie van 18 maart 1942 werd hen duidelijk gemaakt dat deze brochure niet verboden was.
Ook in de edities van 10 en 13 maart 1942 van de Laarder Courant - De Bel werd geadverteerd voor Voorspellingen die uitgekomen zijn... In de editie van 25 maart 1942 van het Haagse dagblad Het Vaderland werd Voorspellingen die uitgekomen zijn... besproken door Leo Picard, ťťn van de redacteuren.
Een kritisch artikel over Voorspellingen die uitgekomen zijn... stond in de editie van 28 maart 1942 van het antisemitische weekblad De Misthoorn. Hierin werd Voorspellingen die uitgekomen zijn... bestempeld als een oprakeling van de voorspellingswaanzin van "de oude wereld", waar nationaalsocialisten zich verre van hielden. Zij, de nationaalsocialisten, waren de nieuwe mensen die hun eigen lot ter hand konden nemen). In een bespreking van Voorspellingen die uitgekomen zijn... in de editie van 16 april 1942 van het Utrechtsch Nieuwsblad, werd tussen de regels door het propagandistisch karakter van Voorspellingen die uitgekomen zijn... onthuld. In de editie van 18 april 1942 van de Amersfoortsche Courant werd betoogd dat de voorspellingen van Nostradamus voor velerlei uitleg vatbaar waren en dat lezen van Voorspellingen die uitgekomen zijn... geen nut had, zelfs niet als vorm van tijdverdrijf.[3]

 

De tijd der vervulling
In de avondeditie van 23 april 1942 van het dagblad De Telegraaf en op pagina 3 van de editie van 24 april 1942 van De Courant - Het Nieuws van den Dag, de neveneditie van De Telegraaf, staat een artikel over de ProfetieŽn van Nostradamus, getiteld Nostradamus weer uit de boekenkast gehaald - Duitsche belangstelling voor zijn voorspellingen - "De tijd der vervulling"; op deze website kortheidshalve De tijd der vervulling genoemd.[4]
Het is niet bekend wie De tijd der vervulling heeft geschreven. De aanhef luidt: "Van onzen correspondent / Berlijn, April - ". Volgens deze aanhef is De tijd der vervulling in april door een correspondent in Berlijn van De Telegraaf / De Courant - Het Nieuws van den Dag geschreven. In april 1942 had De Telegraaf / De Courant - Het Nieuws van den Dag voor zover bekend slechts ťťn correspondent in Berlijn: Evert Jan Stoffels.[5]
Het onderwerp van De tijd der vervulling is een boekje over de ProfetieŽn van Nostradamus dat in Duitsland was verschenen en waarvan de inhoud was toegespitst op de oorlog die gaande was. In De tijd der vervulling is dit boekje met een Nederlandstalige titel aangeduid: De Voorspellingen van Nostradamus.
De tijd der vervulling valt in twee delen uiteen. Het eerste, ongetitelde deel fungeert als inleiding en bevat informatie over de vroegere en hedendaagse belangstelling voor de ProfetieŽn van Nostradamus, met name in het nationaalsocialistische Duitsland, waar de profetieŽn van Nostradamus werden bestudeerd ondanks het feit dat hij niet zuiver Arisch was en ondanks het feit dat de censuur CenturiŽn en ProfetieŽn, zijn meest beroemde boek, op een lijst van verboden boeken had geplaatst. Verder zijn in dit deel enkele belangrijke feiten beschreven uit het leven en werk van Nostradamus. Het tweede deel van De tijd der vervulling heeft als titel Duistere taal. Hierin is aandacht besteed aan de werkwijze van Nostradamus en de opbouw van de kwatrijnen en passeren een aantal kwatrijnteksten en commentaren de revue die in het boekje staan. Volgens dat boekje had Nostradamus de capitulatie in 1940 van Parijs voorspeld en een Duitse invasie in Engeland, die tot de ondergang van het Britse Rijk zou leiden. Hij zou ook de inval in en ondergang van Rusland hebben voorspeld.
In de afsluitende regels, na de presentatie van het commentaar in het boekje op een kwatrijn waarin het wezen van het nationaalsocialisme zou zijn beschreven en de aard van het Nieuwe Europa, staat dat de toekomstige jaren moeten uitwijzen of de Duitse interpretatie van de voorspellingen van Nostradamus juist is en of men anno 1942 inderdaad in de tijd van vervulling leeft waarvan in het orakel van de Gallische Sterrenkijker gewag wordt gemaakt.

 

Brochure-18

Brochure-18-NL
Brochure-18-NL

Brochure-18-DE
Brochure-18-DE

In 1941 is in Nederland de 15 paginaīs tellende brochure De voorspellingen van Nostradamus in omloop gebracht. Deze brochure, deel 18 in de nationaalsocialistische propagandaserie Brochures ter Informatie en op deze website aangeduid met de titel Brochure-18-NL, was de woordelijke vertaling van de in de zomer van 1940 uitgegeven Duitse brochure Die Prophezeiungen des Nostradamus, deel 18 in de serie Informations-Schriften, op deze website aangeduid met de titel Brochure-18-DE. Onderaan pagina 15 van Brochure-18-NL staat: Presse: Erich Zander Druck- und Verlagshaus, Berlin SW29.[6]
Vrijwel alle in De tijd der vervulling te berde gebrachte feiten uit het leven en werk van Nostradamus kunnen worden teruggevoerd op de informatie hierover op de pagina's 1 t/m 6 van Brochure-18-NL, met uitzondering van de tekst op de grafsteen van Nostradamus en de mededeling dat groten van naam waaronder Alexander Dumas en Victor Hugo zich in de ProfetieŽn van Nostradamus hebben verdiept, zaken die overigens ook niet vermeld zijn in Brochure-18-DE en de Franstalige versies van Brochure-18 waarover www.nostradamusresearch.org beschikt.
In De tijd der vervulling staat een Nederlandstalig zesregelig vers dat aan Nostradamus is toegeschreven en dat aan het begin zou staan van CenturiŽn en ProfetieŽn, zijn meest beroemde boek. Ook staan er vijf ongenummerde Nederlandstalige kwatrijnteksten in. De tekst van het Nederlandstalig zesregelig vers is volledig identiek aan de tekst ervan in Brochure-18-NL, waarin op pagina 1 staat dat dit vers voorafgaat aan het in 1555 verschenen eerste deel van CenturiŽn en ProfetieŽn, geschreven door Michel de Notre-Dame. De Nederlandstalige kwatrijnteksten in De tijd der vervulling zijn volledig identiek aan de corresponderende, eveneens ongenummerde kwatrijnteksten in Brochure-18-NL. De commentaren op deze kwatrijnteksten kunnen worden teruggevoerd op die in Brochure-18-NL. De volgorde waarin in De tijd der vervulling de Nederlandstalige kwatrijnteksten in De Voorspellingen van Nostradamus en de commentaren erop besproken zijn, stemt overeen met de volgorde waarin ze in Brochure-18-NL besproken zijn.

 

De dood van een wolf
In De tijd der vervulling staan niet alleen Nederlandstalige kwatrijnregels. Er staat ook de Franstalige zin le sainct empire vienra en Germanie in en drie Franstalige versregels. In Brochure-18-DE en de Nederlandstalige en Franstalige versies ervan waarover www.nostradamusresearch.org beschikt, komen deze Franstalige teksten niet voor.
In De tijd der vervulling staat dat
de drie Franstalige versregels volgens de auteur van De Voorspellingen van Nostradamus "op de huidige gebeurtenissen slaan". De tekst van deze drie regels luidt als volgt:

Un peu devant ou aprŤs l'Angleterre
Par mort de loup, mise aussi bas que terre
Verra le feu resister contre l'eau...

Deze drie regels zijn geen kwatrijnregels zoals de puntjes achter het woord eau suggereren, maar de eerste drie regels van sixain 50:

Un peu devant ou aprŤs l'Angleterre
Par mort de loup, mise aussi bas que terre,
Verra le feu resister contre l'eau
Le r'alumant avecques telles force
Du sang humain, dessus l'humaine escorse
Faite de pain, bondance de cousteau. 
(Leoni, 1961, p.798)

In de alinea die in De tijd der vervulling aan de eerste drie Franstalige regels van sixain 50 voorafgaat, is uitgelegd dat in de visioenen van Nostradamus dieren voorkomen, net als in het bijbelboek Openbaring. In de visioenen van Nostradamus stelt elk dier een land voor. IndiŽ wordt voorgesteld door een olifant, Rusland door een wolf, Engeland door een ram enz. In de beschikbare versies van Brochure-18 is een dergelijke symboliek niet beschreven.
In de tweede Franstalige regel van sixain 50 staat de aanduiding mort de loup. Mort: dood; loup: wolf. Toepassing van de dierensymboliek maakt de duiding "ondergang van Rusland" mogelijk. Rusland wordt volgens De Voorspellingen van Nostradamus immers gesymboliseerd door een wolf. De eerste en de tweede regel kunnen dan ook als volgt worden geduid: kort voor of na de ondergang van Rusland zal Engeland eveneens met de grond gelijk worden gemaakt. Met "de huidige gebeurtenissen" is dus de oorlog van Duitsland tegen Engeland bedoeld en die tegen Rusland. De voorspelling van Nostradamus, die volgens De Voorspellingen van Nostradamus de ondergang van Frankrijk in deze oorlog correct heeft voorspeld, laat aan duidelijkheid niets te wensen over: Engeland en Rusland gaan kort na elkaar ten onder.

 

Informatieve satire? Listig verpakte propaganda!
In De tijd der vervulling is informatie gegeven over een Duits boekje over de ProfetieŽn van Nostradamus, dat in De tijd der vervulling met de Nederlandstalige titel De Voorspellingen van Nostradamus is aangeduid. Met het oog op de fase waarin de oorlog in de eerste maanden van 1942 verkeerde, is in dat boekje beweerd dat Duitsland volgens de ProfetieŽn van Nostradamus de oorlog zal winnen en dat Engeland en Rusland ten onder zullen gaan. Dit wordt beargumenteerd met de bewering dat Nostradamus belangrijke feiten zoals de opkomst van Cromwell, de Franse Revolutie, de opkomst van Napoleon, de Duitse invasie in 1940 in Frankrijk, de capitulatie in dat jaar van Frankrijk en de verschrikkingen van de oorlog (luchtaanvallen, schuilkelders) correct heeft voorspeld. Vervullingen in het verleden vormen een garantie voor vervullingen in de toekomst.
De tijd der vervulling oogt als een informatief artikel met satirische trekjes, waarin de Nederlandse lezers een blik wordt gegund in het land van hun bezetter, waar men op zoek is naar voortekenen van een Duitse overwinning. In milde bewoordingen wordt de spot gedreven met de Duitse bevolking, het nationaalsocialisme en de Duitse censuur. De censuur had CenturiŽn en ProfetieŽn, het meest beroemde boek van Nostradamus, op de index geplaatst omdat Nostradamus geen zuivere AriŽr was. In Duitse nationaalsocialistische kringen werd astrologie als achterlijk bijgeloof beschouwd. Desondanks was in Duitsland een boekje in omloop gekomen waarin alle voorspellingen van Nostradamus die betrekking hadden op de oorlog die gaande was, gebundeld waren en dat zo te zien gretig aftrek vond. Met het oog op de uiteenlopende interpretaties van de voorspellingen van Nostradamus heeft de schrijver van De tijd der vervulling de opmerking gemaakt dat deze voorspellingen pas in volle omvang begrepen kunnen worden als de loop van de geschiedenis er een betekenis aan geeft. Regelmatig heeft hij aangegeven dat De Voorspellingen van Nostradamus een Duits boekje is, waarin een Duitse commentaarschrijver de Duitse overwinning en de ondergang van Engeland en Rusland aankondigde, alsof hij daarmee wilde zeggen dat de wens de vader van de gedachte was. De sceptische houding van de schrijver van De tijd der vervulling blijkt ook uit zijn afsluiting: "De komende jaren zullen aantoonen of de Duitse interpretatie van Nostradamus' voorspellingen juist is en of wij thans werkelijk in "den tijd van vervulling" leven, waarvan in het orakel van den Gallische Sterrenkijker gewag wordt gemaakt."
Naar mijn idee is De tijd der vervulling geen informatief, satirisch artikel waarin het bijgeloof van de Duitse bevolking en het falen van de Duitse censuur uit de doeken wordt gedaan, maar een artikel waarin met de voorspellingen van Nostradamus geprobeerd is het moreel van de Nederlandse bevolking te ondermijnen.
Vanaf het eerste moment dat ik De tijd der vervulling onder ogen kreeg, heeft het me verbaasd dat het Duitse boekje dat erin is besproken niet met de oorspronkelijke Duitse titel is aangeduid maar met een Nederlandstalige titel. Die titel, De Voorspellingen van Nostradamus, is ook de titel van de in 1941 uitgebrachte Brochure-18-NL, de Nederlandse vertaling van Brochure-18-DE (1940). De overeenkomst in titels bracht mij ertoe de inhoud van De tijd der vervulling te vergelijken met de inhoud van Brochure-18-NL en op de achtergrond de inhoud van Brochure-18-DE en de Franstalige versies ervan. Uit deze vergelijking kwam naar voren dat de Nederlandstalige tekst van het zesregelig vers dat in De tijd der vervulling aan Nostradamus is toegeschreven, volledig identiek is aan de tekst ervan in Brochure-18-NL en dat de vijf Nederlandstalige kwatrijnteksten in De tijd der vervulling volledig identiek zijn aan die in Brochure-18-NL. Vrijwel alle informatie in De tijd der vervulling over het leven en werk van Nostradamus kan op Brochure-18-NL worden teruggevoerd. De eerste drie regels van sixain 50 echter niet, en die regels zijn niet in het Nederlands vertaald. De informatie over de dierensymboliek kan evenmin op Brochure-18-NL worden teruggevoerd.
De inhoud van De tijd der vervulling heeft mij de volgende vragen doen stellen:

  • Waarom is in De tijd der vervulling de titel van het Duitse boekje niet gegeven?

  • Is de Nederlandstalige titel De Voorspellingen van Nostradamus het resultaat van de vertaling van de titel van het Duitse boekje in het Nederlands?

  • Wat is de betekenis van het feit dat de Nederlandstalige titel De Voorspellingen van Nostradamus met uitzondering van de hoofdletter V in het woord Voorspellingen identiek is aan De voorspellingen van Nostradamus, de titel van Brochure-18-NL?

  • Waarom is vrijwel alle informatie in De tijd der vervulling over het leven en werk van Nostradamus terug te voeren op Brochure-18-NL, inclusief de titel CenturiŽn en ProfetieŽn, die geen nostradamieke titel is en derhalve niet in een lijst van verboden boeken kan staan, in tegenstelling tot wat in De tijd der vervulling hierover is geschreven, en inclusief het zesregelig vers dat niet door Nostradamus is geschreven maar een uit 1928 daterende variant is van het door Edouard Roesch in 1850 geschreven zesregelig vers?

  • Waarom zijn het Nederlandstalig zesregelig vers en de Nederlandstalige kwatrijnteksten in De tijd der vervulling (1942) volkomen identiek aan de corresponderende teksten in Brochure-18-NL (1941)?

  • Wijzen de elementen in De tijd der vervulling die niet op Brochure-18-NL kunnen worden teruggevoerd (de tekst op de grafsteen van Nostradamus, de uitleg van de dierensymboliek, de Franstalige teksten) op het Duitse boekje?

  • Waarom zijn in De tijd der vervulling de Franstalige zin le sainct empire vienra en Germanie en de eerste drie regels van sixain 50 niet in het Nederlands vertaald terwijl er wel Nederlandstalige kwatrijnteksten in staan en een Nederlandstalige titel?

  • Wat is de functie van de verwijzingen in De tijd der vervulling naar Duitsland en de schets daarin van de opleving in 1942 in Duitsland van de belangstelling voor de ProfetieŽn van Nostradamus?

Naar mijn mening is de presentatie in De tijd der vervulling van "een Duits boekje", de schets van de belangstelling in Duitsland anno 1942 voor de ProfetieŽn van Nostradamus en het regelmatig benadrukt zijn van de Duitse oorsprong van het boekje, een constructie waarmee de schrijver van De tijd der vervulling op slinkse wijze propaganda heeft willen voeren. Het Duitse boekje is een verzinsel van de schrijver. In werkelijkheid heeft hij de inhoud van Brochure-18-NL samengevat, er uitvoerig uit geciteerd en er elementen aan toegevoegd (de dierensymboliek en de eerste drie regels van sixain 50) die aannemelijk moesten maken dat Nostradamus de ondergang van Engeland en Rusland in het vooruitzicht had gesteld. Het in de aanhef vermeld zijn van Berlijn maakt naar mijn mening eveneens deel uit van deze constructie. Het artikel is naar mijn mening in Nederland geschreven door een Nederlander, niet in Berlijn en zeker niet door Stoffels, die met het nationaalsocialisme niets ophad.[7]
De door mij veronderstelde werkwijze van de schrijver verklaart waarom de tekst van het Nederlandstalig zesregelig vers en die van de Nederlandstalige kwatrijnteksten in De tijd der vervulling volkomen identiek zijn aan die in Brochure-18-NL. De schrijver heeft het doen voorkomen dat hij het zesregelig vers en de kwatrijnteksten vanuit het Duits in het Nederlands heeft vertaald. In werkelijkheid heeft hij deze teksten overgenomen uit Brochure-18-NL. De schrijver van De tijd der vervulling heeft de schijn van vertaling echter niet volledig kunnen ophouden. Hij heeft de eerste drie regels van sixain 50 niet in het Nederlands vertaald, terwijl daar toch alle aanleiding toe was, maar uit het Frans geciteerd, en de (Nederlandstalige) titel van Brochure-18-NL overgenomen in plaats van hem in het Duits te vertalen. Dat in de Nederlandstalige titel het woord Voorspellingen met de hoofdletter V begint is naar mijn mening een kwestie van opmaak, die verder geen betekenis heeft.
De beschrijving van de tekst op de grafsteen van Nostradamus en de opmerking over de belangstelling die Dumas en Hugo voor de ProfetieŽn van Nostradamus hadden, wijzen erop, evenals de eerste drie regels van sixain 50, dat de schrijver van De tijd der vervulling over ťťn of meerdere boeken over de ProfetieŽn van Nostradamus heeft beschikt. De informatie over het op een index staan van CenturiŽn en ProfetieŽn, het meest beroemde boek van Nostradamus, is echter een verzinsel van de schrijver, dat niet terug kan worden gevoerd op de Aktion-HeŖ in juni 1941, waarbij astrologische en occulte boeken, waaronder boeken over de ProfetieŽn van Nostradamus, in beslag werden genomen. In Brochure-18-NL staat de titel CenturiŽn en ProfetieŽn op de pagina's 1 en 3. Het is de vertaling van de titel Hundertschaften und Prophezeiungen die op de pagina's 1 en 3 van Brochure-18-DE staat. Overeenkomstig pagina 1 in Brochure-18-NL staat in De tijd der vervulling dat het eerste deel van CenturiŽn en ProfetieŽn in 1555 verscheen. De titel van de uitgave van de ProfetieŽn van Nostradamus die op 1555 is gedateerd, luidt echter Les Propheties de M. Michel Nostradamus. Het woord Centuries komt daar niet in voor. Het gebruik van dit woord in de titel van een uitgave van de ProfetieŽn van Nostradamus dateert uit de tweede helft van de zeventiende eeuw. Anders gezegd: de titel CenturiŽn en ProfetieŽn is een verzonnen titel en geen titel van een bestaand boek en kan dus niet in een index van verboden boeken zijn vermeld.
De verhandeling over de dierensymboliek en de eerste drie regels van sixain 50 wijzen erop dat de schrijver van De tijd der vervulling een oplossing heeft gezocht voor het probleem dat in Brochure-18-NL geen enkele toespeling stond op een Duitse aanval op Rusland of op Ruslands ondergang. Integendeel, op de pagina's 8 en 9 van Brochure-18-NL was uiteengezet dat Nostradamus het Duits-Russische niet-aanvalsverdrag had voorspeld ťn de aanval op Frankrijk ("vreede nadert aan de eene zijde [het oosten, de Soviet-Unie, TvB] en oorlog aan de andere" [het westen, Frankrijk, TvB]). Eťn van de mogelijke oplossingen zou het schrijven geweest zijn van versregels in de stijl van de ProfetieŽn van Nostradamus. Bij nader onderzoek echter zou dat de geloofwaardigheid van De tijd der vervulling kunnen aantasten en daarmee de propagandistische waarde. De schrijver heeft derhalve gekozen voor het toevoegen van de (franstalige) eerste drie regels van sixain 50. Hij heeft het aan de geÔnteresseerde lezers overgelaten deze regels te vertalen, met het effect dat hun lachen om de zoektocht in Duitsland naar voortekenen van de Duitse overwinning zou vergaan bij de ontdekking dat Nostradamus in een van zijn voorspellingen gezinspeeld had op de kennelijk op handen zijnde ondergang van zowel Engeland als Rusland, waardoor men de slotzin zou lezen als "De komende jaren zullen aantoonen dat de Duitse interpretatie van Nostradamus' voorspellingen juist is en dat wij thans werkelijk in "den tijd van vervulling" leven, waarvan in het orakel van den Gallische Sterrenkijker gewag wordt gemaakt.", met alle verschrikking en zorgen van dien.

 

Propagandistische slagkracht
Koptekst "De tijd der vervulling"Het is mij niet bekend of naar aanleiding van De tijd der vervulling een demoraliserende geruchtenstroom op gang is gekomen. De grote, uit drie regels bestaande kop van dit artikel (Nostradamus weer uit de boekenkast gehaald - Duitsche belangstelling voor zijn voorspellingen - "De tijd der vervulling") kan erop wijzen dat veel moeite is gedaan de aandacht van de lezers te trekken. Een kop met een dergelijke omvang en opmaak is namelijk ook gebruikt voor het hoofdartikel op pagina 1 van de editie van 24 april 1942 van De Courant - Het Nieuws van den Dag.
Vergeleken met de gefingeerde boekbesprekingen van de nationaalsocialistische brochure Hoe zal deze oorlog eindigen? in regionale dag- en weekbladen heeft De tijd der vervulling qua oplage een erg grote reikwijdte gehad.[8] De Telegraaf en De Courant - Het Nieuws van den Dag waren geen regionale weekbladen maar landelijke dagbladen. Eind 1940 bedroeg het vermoedelijke aantal abonnees van De Telegraaf 86.300; in juli 1943 waren het er 75.569. Eind 1940 bedroeg het vermoedelijke aantal abonnees van De Courant - Het Nieuws van den Dag 325.750; in juli 1943 waren het er 374.077.[9] De tijd der vervulling is verspreid over twee dagen in omloop gekomen: 23 april 1942 (De Telegraaf) en 24 april 1942 (De Courant - Het Nieuws van den Dag) bij in totaal ruim 450.000 huishoudens. Hieraan moet het aantal nummers worden toegevoegd dat via de losse verkoop in omloop kwam. Over dat aantal nummers is niets bekend.
Of De tijd der vervulling ook in andere Nederlandse kranten is verschenen, is mij op dit moment nog niet duidelijk.

 

Oplevingen van Brochure-18
Het lijkt mij onwaarschijnlijk dat in De tijd der vervulling sporen staan van een in 1942 in Duitsland of Nederland in omloop gebrachte nationaalsocialistische propagandabrochure waarin materiaal is verwerkt, afkomstig uit Brochure-18-NL. De hoofdtitel Nostradamus weer uit de boekenkast gehaald dekt de lading van het artikel echter wel. Het is Brochure-18-NL, daterend uit 1941, die uit de boekenkast gehaald, waaruit uitvoerig is geciteerd en waaraan er met het oog op de actualiteit materiaal aan toegevoegd is.
Het is niet voor het eerst dat een versie van Brochure-18 buiten het directe uitgavencircuit in omloop is gebracht. In 1940 heeft uitgeverij F. Beroud een Franse versie (Brochure-18-FR-Beroud) in omloop gebracht, waarin de laatste alinea van de oorspronkelijke tekst ontbrak, zonder een verwijzing naar de …ditions Europťennes. Op pagina 9 van de editie van 3 januari 1941 van het weekblad Der Mšrkische Adler, het officiŽle orgaan van de NSDAP voor de Ostmark, stond het artikel Gibt es Propheten?, dat in werkelijkheid een verkorte weergave was van de inhoud van Brochure-18-DE.[10]

 

Dankbetuiging
Met dank aan Jeroen Corduwener voor de toelichting die hij heeft gegeven op enkele opmerkingen in zijn proefschrift over het leven en werk van mr. dr. G.J. van Heuven Goedhart en aan Frits Stoffels voor informatie over Evert Jan Stoffels.

 

De Meern, 5 april 2012,
T.W.M. van Berkel

 

Noten
De titels, de plaats en het jaar van uitgifte van de publicaties van de in deze noten genoemde auteurs staan in de bibliografie.

  1. Bron: nl.wikipedia.org. [tekst]
  2. Bronnen: nl.wikipedia.org en Jodenkampen in Nederland - 9 januari 1942 - 2 oktober 1942 (http://www.cympm.com/jewishlabourcampsdutch.html. [tekst]
  3. Van Berkel: Voorspellingen die uitgekomen zijn... (A. de Tombre [dr. phil. A.M. Centgraf], Arnhem, 1941). De schrijver van het artikel in De Misthoorn was zich er kennelijk niet van bewust dat hij/zij kritiek uitoefende op een product uit eigen, nationaalsocialistische gelederen. [tekst]
  4. De tijd der vervulling is online te lezen op de website Historische Kranten van de Koninklijke Bibliotheek op pagina 3 van de editie van 24 april 1942 van De Courant - Het Nieuws van den Dag (kranten.kb.nl). Op deze website is dit artikel gebruikt. Volgens de Koninklijke Bibliotheek is dit artikel volledig identiek met het artikel in de editie van 23 april 1942 in De Telegraaf (Koninklijke Bibliotheek aan Van Berkel, 15 maart 2012). [tekst]
  5. De Telegraaf aan Van Berkel, 27 maart 2012.
    Op pagina 60 in zijn proefschrift
    Riemen om de kin! - Biografie over het leven en werk van mr. dr. Gerrit Jan van Heuven Goedhart (Groningen, 2011) heeft Jeroen Corduwener het vermoeden geuit dat de artikelen van Stoffels voorzien waren van de aanhef "Van onzen correspondent". Desgevraagd antwoordde Corduwener dat de redactie van De Telegraaf artikelen waarbij de naam van de journalist niet werd vermeld, van een aanhef voorzag. De toon, inhoud en aard van de artikelen die uit Berlijn afkomstig waren, brachten hem tot de verder niet te staven veronderstelling dat de artikelen van Stoffels voorzien werden van de aanhef "Van onzen correspondent" (Corduwener aan Van Berkel, 21 maart 2012). [tekst]
  6. De serie Informations-Schriften is in 1940/'41 vervaardigd door de Deutsche Informationsstelle, een afdeling van het Duitse ministerie van Buitenlandse Zaken. De serie is in elf talen uitgegeven, waaronder het Duits, Engels, Frans en Nederlands.
    Zie:
    Van Berkel:
    - De voorspellingen van Nostradamus (Brochures ter informatie, #18, Berlijn, 1941);
    - Die Prophezeiungen des Nostradamus (Informations-Schriften #18, Berlijn, 1940);
    - Informatie over de Informations-Schriften (een serie nationaalsocialistische propagandabrochures, Berlijn, 1940-1941).
    Een incomplete versie van Brochure-18-NL (de pagina's 14 en 15 ontbreken) is ter inzage op http://www.geheugenvannederland.nl/?/nl/items/previous:next/&p=1&i=1&o=0&st=Nostradamus&sc=%28Nostradamus%29 [tekst]
  7. Evert Jan Stoffels (Amersfoort, 28 juni 1900 - Amsterdam, 5 april 1994) is in Hamburg en Berlijn journalistiek correspondent geweest van het dagblad De Standaard en van ca. 1930 tot ca. 1950 correspondent in Berlijn voor De Telegraaf. In Berlijn werkte hij mee aan anti-NSB-acties. Ook werkte hij mee aan de Nederlandse illegale krant Het Parool en aan verzetsactiviteiten van zijn neef Hijme Stoffels. Na de Tweede Wereldoorlog is hij als enige Telegraaf-redacteur onbesmet verklaard (http://sites.google.com/site/stoffelswereldweb/alle-stoffelsen-e).
    In de editie van 24 april 1942 van De Courant - Het Nieuws van den Dag staat de aanhef "Van onzen correspondent" boven meerdere artikelen, volgens opgave alle in Nederland geschreven. Het is niet onmogelijk dat de artikelen van Stoffels categorisch van deze aanhef werden voorzien. Zonder verdere informatie is deze aanhef echter geen keihard identifictiemiddel. De naar mijn mening propagandistische strekking van De tijd der vervulling sluit de mogelijkheid dat Stoffels de schrijver ervan is geweest, uit. [tekst]
  8. Van Berkel: Hoe zal deze oorlog eindigen?. [tekst]
  9. Vos. p.327. [tekst]
  10. Van Berkel:
    - Les prophťties de Nostradamus (F. Beroud, drukker, Parijs, 1940);
    - Gibt es Propheten? (in: Der Mšrkische Adler, #1, Berlijn, 3 januari 1941). [tekst]

 

 

 
top

© T.W.M. van Berkel, De Meern, NL
alle rechten voorbehouden / all rights reserved

top