Home (NL)
Nieuwe artikelen
Bijgewerkte artikelen
Nostradamus
Onderzoeksresultaten
Analyse kwatrijnen
Tweede Wereldoorlog
Discussieplatform
Publicaties
Lezingen
Interviews/recensies
Frans onderzoek
Web links
Contact
Gratis nieuwsbrief
Privacy / cookies
Redactioneel
top

NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
substudie "Tweede wereldoorlog"
Nostradamusliteratuur
overzicht titels Nederland, 1649-2001
- T.W.M. van Berkel -

English version
 

Dit overzicht begint met een almanak voor het jaar 1566, waarin ten onrechte is vermeld dat deze door Nostradamus is geschreven en waarvan de inhoud niets te maken heeft met de almanak die hij voor dat jaar had gemaakt. Het eindigt met een boek over de Eerste Wereldoorlog, geschreven door de Haagse historicus Richard Heijster. Het overzicht, dat zich wat betreft de jaren na 1945 beperkt tot publicaties die op deze website zijn behandeld of geraadpleegd met het oog op de Tweede Wereldoorlog, is niet compleet.
Bij het samenstellen van dit overzicht zijn onder andere de online-catalogi geraadpleegd van de universiteitsbibliotheken van Amsterdam, Groningen, Maastricht, Nijmegen, Rotterdam en Utrecht, Robert Benazra's Répertoire Chronologique Nostradamique en de online-catalogus van het Nostradamus-fonds van de Bibliotheca Astrologica van dr. Jacques Halbronn.
De titels van de publicaties zijn cursief weergegeven. Als de titel is gemarkeerd als een hyperlink (blauw, cursief en onderstreept), is deze titel gekoppeld aan een artikel op deze website of een bespreking.

 

a. De Centuriën
In Nederland zijn in de periode 1650-1668 drie Franse uitgaven gedrukt van de Centuriën, te weten bij Pieter Leffen (Leiden, 1650), Daniel Winckeermans (Amsterdam, 1667) en Jan Janszoon van Waesberghe (Amsterdam, 1668). De uitgave die bij Van Waesberghe was gedrukt, ook wel editie-Amsterdam-1668 genoemd, is in 1938 op initiatief van de Franse Centurie-onderzoeker P.V. Piobb in de vorm van een vergrote fotokopie in omloop gebracht door uitgeverij Adyar in Parijs. Aan deze fotokopie was een versie van het Voorwoord aan César toegevoegd; in de editie-Amsterdam-1668 ontbreekt dit voorwoord. Herwarth von Bittenfeld, Bömer en Gutterer, leidinggevende ambtenaren in Goebbels' Propagandaministerie, hebben materiaal uit de "kopie-Piobb-1938" gebruikt voor een nationaalsocialistische brochure die in de loop van het voorjaar van 1940 in acht talen verscheen en waarvan de Nederlandse versie de titel Hoe zal deze oorlog eindigen? droeg.
In 1941 verscheen bij uitgeverij Servire in Den Haag de eerste Nederlandse vertaling van de Centuriën onder de titel De profetieën van Nostradamus. De vertaling was gemaakt door mr. dr. H. Houwens Post, die het pseudoniem mr. dr. W.L. Vreede voerde. Zijn vertaling, de vertaling-Vreede-1941, werd tijdens de oorlog niet herdrukt en na de oorlog pas in 1979 uitgegeven door uitgeverij Schors, Amsterdam. In 1998 kwam hiervoor een taalkundig herziene versie in de plaats van de hand van J. Vandervoort. Houwens Post heeft voor zijn vertaling niet een editie-1558 van de Centuriën gebruikt zoals in de colofons van Schors staat, maar onder andere de kopie-Piobb-1938.

b. Almanakken en pronosticaties
In het Nederlands taalgebied zijn een groot aantal almanakken uitgegeven onder de naam van Nostradamus, die niet door hem zijn geschreven of uit zijn werk zijn samengesteld. Op deze website is de Almanach ende pronosticatie vanden Iare M.D.LXVI behandeld, die op naam staat van Nostradamus maar in werkelijkheid niet door hem is geschreven. Aan het einde van de 16e eeuw werden in Antwerpen een groot aantal almanakken en pronosticaties geproduceerd op naam van Nostradamus.

c. Centurie-commentaren
In de periode tot en met de Tweede Wereldoorlog zijn er voorzover valt na te gaan geen Centurie-commentaren van Nederlandse oorsprong verschenen. Het commentaar
Uittrekzel der voorzeggingen van Michael Nostradamus. / Door een liefhebber der wetenschappen. Met voorrede, inhoudende het leven van dien berugte man is een vertaling uit het Engels; het oorspronkelijke Duitse werk is verschenen in 1714 ter gelegenheid van de kroning van Georg I van Habsburg tot koning van Engeland.

d. Pamfletten
In het Nederlands taalgebied hebben een groot aantal pamfletten gecirculeerd waarbij de naam van Nostradamus, zijn voorspellingen of het begrip Centuriën op een of andere wijze ter sprake kwamen, maar die niet door hem zijn geschreven en vaak niet ontleend zijn aan zijn werk. Op deze website is een pamflet besproken dat in 1689 in omloop werd gebracht ter gelegenheid van de kroning van Willem III tot koning van Engeland. De inhoud van dit pamflet was eveneens een protest tegen de bezetting door Louis XIV van het prinsdom Orange. Andere pamfletten dateren uit 1649, 1652 en 1688.

e. Tweede Wereldoorlog
In Nederland zijn in 1940 en 1941 minstens drie nationaalsocialistische brochures uitgegeven. Bij uitgeverij Ort in Den Haag verscheen in april 1940 de brochure Hoe zal deze oorlog eindigen?, een vertaling van een Duitse tekst, geschreven door een aantal medewerkers van Goebbels' Propagandaministerie. Deze brochure had als doel de bevolking voorafgaand aan de invasie te demoraliseren. In 1941 verscheen de brochure De voorspellingen van Nostradamus, deel 18 in de serie Brochures ter informatie, die werd geproduceerd door de Deutsche Informationsstelle. Deze brochure circuleerde onder andere in krijgsgevangenkampen. In 1941 verscheen ook Voorspellingen die uitgekomen zijn..., de vertaling van een nationaalsocialistische tekst van de Duitse filoloog/historicus dr. phil.Alexander Max Centgraf, die deze tekst had voltooid tussen de inval van Duitsland in Rusland in juni 1941 en de Japanse aanval op Pearl Harbor in december 1941. In tegenstelling tot Hoe zal deze oorlog eindigen? en De voorspellingen van Nostradamus was Voorspellingen die uitgekomen zijn... niet alleen gericht tegen Engeland, maar ook tegen de joden en communisten.
Als reactie op Hoe zal deze oorlog eindigen? verscheen in 1941 bij uitgeverij Servire in Den Haag de vertaling-Vreede-1941.

f. Naoorlogse publicaties
In 1948 heeft de Utrechtse parapsycholoog dr. W.H.C. Tenhaeff in zijn boek Oorlogsvoorspellingen onder andere de publicaties Hoe zal deze oorlog eindigen? en Voorspellingen die uitgekomen zijn... besproken. Tenhaeff ging ervan uit dat deze publicaties waren geschreven door Nederlanders. Hij behandelde deze publicaties als onderdeel van het aantonen van de uiteenlopendheid van Centurie-commentaren. 
Hofstede heeft in zijn boek over Nostradamus een paar woorden gewijd aan het gebruik van de Centuriën tijdens de Tweede Wereldoorlog. 
Vandervoort, van wie in 1998 de herziene vertaling-Vreede-1941 verscheen, heeft in het hoofdstuk Wonderbaarlijke interpretaties en 'uitgekomen' voorspellingen stilzwijgend materiaal overgenomen uit het hoofdstuk Verleden heden en toekomst op wonderbaarlijke wijze voorspeld door den Franschman Michel Nostradamus in zijn "Les vrayes Centuries et Prophéties" in Hoe zal deze oorlog eindigen? (Den Haag, 1940).
Heijster heeft in 1999 aandacht besteed aan de Eerste Wereldoorlog. De commentaren van Centurio die hij citeert, blijken ook betrekking te hebben op de Tweede Wereldoorlog. Centurio is het pseudoniem van dr. phil. Alexander Max Centgraf, die de Duitse grondtekst heeft geschreven van Voorspellingen die uitgekomen zijn...

 

1566

Petersen, B. (uitgever): De Almanach ende pronosticatie vanden Iare M.D.LXVI. Kampen.

1587?

Weduwe Guilliaem van Parijs (uitgever): Prognosticatie en voorsegginghe vanden zeer wonderlijcken Scrickel Jare ons Heeren, 1588. Ghecomposeert ende ghecalculeert op den Meridiaen van Brabant / Vlaenderen / met hare omligghende Landen. 
Door Michiel de Nostredamus / Doctoor inder Medecijnen / ende Excellent Mathematicus.
Antwerpen. 
 

1590

Sainct Iaure, F. de (uitgever): Les grandes et merveilleuses predictions de m. Michel Nostradamus, dont il en y a trois cens qui n'ont encores iamais esté imprimées Esquelles se voit representé une partie de ce qui se passe en ce temps, tant en Frâce, Espagne, Angleterre, que autres parties du monde. Antwerpen

1591?

Weduwe Guilliaem van Parijs (uitgever): ALMANACH Ende Prognosticatie vande wonderlijcken Schrickel-jare ons Heeren 1592. Ghemaect ende ghecalculeert op den Meridiaen van onse xvii Neerlanden, met sommighe nabueren. Door Michiel Nostradamus van Querci / Doctoor inder Medicijnen / ende Mathematicus. Antwerpen.

1593?

Weduwe Guilliaem van Parijs (uitgever):Prognosticatie en voorsegginge vandé Jare ons Heeren Jesu Christi 1594. Ghemaeckt ende ghecalculeert op den Meridiaen vande.xvii. Neerlanden. Door M. de Nostrodamus, Doctoor inder Medecijnen ende Mathematicus. Antwerpen.

1594?

Janssens, G. (uitgever): ALMANACH oft Journael / voort Jaer ons Heeren M.CCCCC.XCV. Ghecalculeert op tlandt van Vrancrijc / Vlaenderen / Italien / Spaingien / Engelandt ende Duytslant. Door M. Michiel Nostredamus / Doctoor van Cathors in Quercy. Antwerpen.

1595

Janssens, G. (uitgever): PROGNOSTI=catie voor t Jaer van gratien M.CCCCC.XCV Gecalculeert op t land van Vranckrijck / Vlaenderen Italien / Spaengnien / Engelant ende Duytslant door Meester Michiel Nostredamus Doctoor van Cahors in Quercy. Antwerpen.

1649

M.N. (vertaler): La rvine et svbmergement de la ville d'Amsterdam en Hollande : laquelle est abysmée en plein iour, auec perte de plus de trente mille personnes, deux cents nauires tant de guerre que marchands : ensemble la prophetie de Nostradamus, et l'explication d'icelle sur ce sujet / traduit de Flaman en François par M.N (jouxte la coppie imprimée à la Haye). 

1650

Leffen, P. (uitgever): Les vrayes centuries et propheties de Maistre Michel Nostradamvs : où se void representé tout ce qui s'est passé tant en France, Espagne, Italie ... / reveuës & corrigées suyvant les premières editions imprimées en Avignon en l' an 1556. & à Lyon en l'an 1558. Avec la vie de l' autheur. Leiden.

N.N.: Voorsegginge. Voorspelling uit het jaar 1560 door Nostradamus, waarin de belegering van Amsterdam in 1650 zou zijn aangekondigd. 

1652

Van der Plas, C.: Uytheeldinge van de Hoogmoedige Republijk van Engelandt, Mitsgaders een Prognosticatie van ... Nosterdamus ... noopende den Oorlog tusschen Engelandt en Hollandt

1667

Winkeermans, D. (uitgever): Les vrayes centuries et propheties de Mich. Nostradamus / reveues et corr. suyvant les premiers éditions ; avec la vie de l'autheur. Amsterdam.

1668

Waesberghe, J.J. van; weduwe en erven Elizaeus Weyerstraten (uitgevers): Les vrayes centuries et propheties de Mich. Nostradamus / reveues et corr. suyvant les premiers éditions ; avec la vie de l'autheur. Amsterdam.

1688

Vlucht, J. (uitgever): Extrait de propheties des centuries de Michel Nostradamvs, touchant l'état present des affaires / Extract van prophecyen uit de honderdtallen van Michiel Nostradamus, noopende den tegenwoordigen staat der zaaken. Delft.

1689

Veli, I (uitgever): Quadrains de Nostradamus, Imprimez à Aix-en-Provence, 1525 - Eenige Prophetien van Michiel Nostradamus Van 't jaer 1525, tot Ake in Proventie gedruckt - dewelcke nu in dese tijdt worden vervuldt. Den Haag.

1715

C.P. (vertaler): Uittrekzel der voorzeggingen van Michael Nostradamus, behelzende het Nootlot en de Histori der Koningen en Koninginnen van groot Brittanje, sedert de Reformaetsi tot de koomste van den tegenwoordigen Koning George op den troon; en de onveranderlyke stanthouding der Britsche Kroone in deszelfs allerdoorluchtighste Huis: voor meer dan 150 jaeren door Nostradamus voorzeit, en nu uit zyne Schriften byeen verzamelt, en tot bespiegeling van het Gemeen opgeheldert door eenen Liefhebber der weetenschappen. Uit het Engelsch vertaelt door C.P. Amsterdam.[1]

1787

J.C. (vertaler): Nieuwe en zeldsaeme Voor-Zeggingen van Michael Nostradamus voor de Jaeren 1788 en 1789, uyt het Franschen in ‘r Ndereluyts vertaeld door J. C. In het jaer 1787, Salon.

1849?

Dobbelen Lovenschen Almanak voor het Jaer (...) 1850, gecalculeert door P. Nostradamus, Leuven

1929

"Zuylen, B.J. van der": Nostrodamus. Oorspronkelijk verschenen in: Bouwsteenen - voor een veelzijdige harmonische levens- en wereldbeschouwing: driemaandelijksch tijdschrift gewijd aan wijsheid en schoonheid van alle tijden, 4e jaargang, nr. 2, pp.73-85. Amsterdam.[2]

1940

"Pasteur, J.F.": Hoe zal deze oorlog eindigen? een belangwekkende en actueele beschouwing op grond der voorspellingen van Michel Nostradamus gegeven in "Les vrayes Centuries et Prophéties"; samengesteld uit de nagelaten geschriften van Jean François Pasteur. Den Haag.[3]

1941

"Europa-uitgeverij": De voorspellingen van Nostradamus (Brochures ter informatie #18). Berlijn.[4]

Tombre, A. de: Voorspellingen die uitgekomen zijn - Michael Nostradamus spreekt in 1558 over het verloop en den uitslag van dezen oorlog. Arnhem.[5]

Vreede, mr. dr. W.L.: De profetieën van Nostradamus. Nederlandsche vertaling, voorafgegaan door een levensschets en een inleiding, en van aanteekeningen voorzien door Mr. Dr. W.L. Vreede. Den Haag.[6]

1948

Tenhaeff, dr. W.H.C.: Oorlogsvoorspellingen - een onderzoek m.b.t. PROSCOPIE in verband met het wereldgebeuren. Deel VI in de serie Parapsychologische Bibliotheek. Den Haag.

1979

Vreede, mr. dr. W.L.: De profetieën van Nostradamus. Nederlandsche vertaling, voorafgegaan door een levensschets en een inleiding, en van aantekeningen voorzien door Mr. Dr. W.L. Vreede. Amsterdam.[7]

1981

Centurio, dr. N. Alexander: De profetieën van Nostradamus. Utrecht.[8]

1994

Hofstede, M.R.J.: De complete verzen van Nostradamus: de originele teksten, vertaling en toelichting op de voorspellingen. Rijswijk.[9]

1996

Hofstede, M.R.J.: Het raadsel Nostradamus - zijn leven, werken en voorspellingen. Rijswijk.

1998

Vandervoort, J.: Nostradamus De grootste ziener aller tijden - Een introductie tot zijn leven, werk en profetieën. Amsterdam.[10]

2001

Vandervoort, J.: Nostradamus De grootste ziener aller tijden - Een introductie tot zijn leven, werk en profetieën. Amsterdam.[11]

 

Noten
De titels, de plaats en het jaar van uitgifte van de publicaties van de in deze noten genoemde auteurs staan in de bibliografie.

  1. Nederlandse vertaling van The Prophecies of Nostradamus concerning the fate of all the kings and queens of Great Britain since the Reformation. Now made in English (D.D. [Dietriech von Dobbeler], Londen, 1715, de Engelse vertaling van Merckwürdige Fata der Gross-Britannischen Crone, sint der Zeit, da die Religion reformiret worden, schon damahls verkündiget durch den Welt-berühmten Propheten Michael Nostradamus, der Anno 1566 gestorben, jetzt aber aus dessen Vaticiniis, so in jedermans Händen mit Fleiss zusammen gesuchet, und mit einer kurtzen Erzehlung der Geschichten erleutert / von D.D. [Hamburg, 1714]). [tekst]

  2. De naam "B.J. van der Zuylen" is het auteurspseudoniem van Frans Eduard Farwerck (1889-1978). Bouwsteenen was een uitgave van de N.V. Maçonnieke Uitgevers Maatschappij, gevestigd aan de Keizersgracht 133, Amsterdam, waarbij Nostrodamus tussen 1929 en 1932 ook in de vorm van een brochure is verschenen. [tekst]

  3. Nederlandse versie van een nationaalsocialistische propagandatekst die in november - december 1939 werd geschreven door een aantal ambtenaren, werkzaam bij Goebbels' ministerie van Volksvoorlichting en Propaganda. De naam J.F. Pasteur is een gefingeerde naam. [tekst]

  4. Nederlandse versie van de nationaalsocialistische brochure Die Prophezeiungen des Nostradamus (serie Informations-Schriften #18, Berlijn). De uitgeversnaam "Europa-Uitgeverij" is een gefingeerde naam. In werkelijkheid is deze brochure uitgegeven door de Deutsche Informationsstelle, een afdeling van het ministerie van Buitenlandse Zaken, Rauchstraße 27, Berlijn W35. [tekst]

  5. Vertaling van een nationaalsocialistische tekst, geschreven door de Duitse filoloog/historicus dr. phil. Alexander Max Centgraf (1893-1970). Over A. de Tombre is geschreven dat hij een fascistisch astroloog was (P. Heil in Het Vrije Volk, 24 december 1966). [tekst]

  6. De naam mr. dr. W.L. Vreede is het pseudoniem van prof. mr. dr. H. Houwens Post. Zijn vertaling van de Centuriën verscheen voor het eerst in 1941 bij uitgeverij Servire in Den Haag. Op deze website is deze vertaling aangeduid met de woorden "vertaling-Vreede-1941". [tekst]

  7. De eerste in een serie facsimile-uitgaven van de vertaling-Vreede-1941. [tekst]

  8. Nederlandse vertaling van Centurio's Nostradamus - Prophetische Weltgeschichte (Bietigheim,1977 [1968]). Centurio is het pseudoniem van dr. phil. Alexander Max Centgraf. [tekst]

  9. Vertaling van Die Prophezeiungen des Nostradamus vollständig übersetzt, kommentiert und neu gedeutet von Kurt Allgeier (München, 1988). [tekst]

  10. In dit boek staat een gemoderniseerde versie van de vertaling-Vreede-1941. Dit boek is in de plaats gekomen van de facsimile-uitgave van de vertaling-Vreede-1941. [tekst]

  11. De tweede, ongewijzigde druk van Vandervoort-1998. [tekst]

 

 
top

© T.W.M. van Berkel, De Meern, NL
alle rechten voorbehouden / all rights reserved

top