Home (NL)
Nieuwe artikelen
Bijgewerkte artikelen
Nostradamus
Onderzoeksresultaten
Analyse kwatrijnen
Tweede Wereldoorlog
Discussieplatform
Publicaties
Lezingen
Interviews/recensies
Frans onderzoek
Web links
Contact
Gratis nieuwsbrief
Privacy / cookies
Redactioneel
top

NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
substudie "Tweede wereldoorlog"
Met dr. De Fontbrune de wereld rond: New York, 1939; Amsterdam, 1940; Willemstad, Ned. Antillen, 1941

- T.W.M. van Berkel -


 

Nu steeds meer kranten en tijdschriften online kunnen worden ingezien, wordt steeds duidelijker hoe en in welke mate in de Tweede Wereldoorlog en de jaren eromheen aandacht is besteed aan de Profetieën van Nostradamus en verwante publicaties. Ook wordt meer en meer duidelijk welke betekenis de Profetieën van Nostradamus voor de lezers ervan in deze periode hebben gehad, getuige het hiernavolgende over Frankrijk en over Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées van dr. De Fontbrune, een boek dat publicitair gezien vanaf het uitbreken in 1939 van de Tweede Wereldoorlog een wereldreis heeft gemaakt. 

 

Nostradamus over de jaren'40: een verpletterende Franse overwinning
Op pagina 9 van de editie van 9 februari 1940 van De Groene Amsterdammer - onafhankelijk weekblad voor Nederland staat een artikel met als titel: Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie. Hierin wordt aandacht besteed aan de in 1566 overleden astroloog Michel Nostradamus, de auteur van het boek "dat op het ogenblik het best wordt verkocht". Volgens het artikel heeft Nostradamus ongeveer 5000 regels met voorspellingen geschreven in een mengeling van Frans en taal die wartaal genoemd zou kunnen worden. Elke regel kan op velerlei manieren worden uitgelegd.
Lange tijd had Nostradamus volgens het artikel slechts een geringe populariteit. Toen de oorlog in 1939 begon, werd hij voor uitgevers meer en meer belangrijk. Dit resulteerde in de verkoop in boekenstalletjes van goedkope uitgaven van zijn voorspellingen (prijs: 2 Franc) en in het verschijnen van een uitgebreide, van aantekeningen voorziene uitgave van de hand van dr. De Fontbrune (in het artikel aangeduid met de naam: Dr. de Fautbrune), te koop bij de betere boekhandel voor 30 Franc. In de laatste maand had alleen al boekhandel Flammarion in Parijs 3000 exemplaren ervan verkocht.
Volgens het artikel heeft Nostradamus in één van zijn voorspellingen de verwoesting van Parijs door vogels uit het Oosten beschreven. Sommige commentaarschrijvers menen dat deze voorspelling in 2040 in vervulling zal gaan. Anderen menen dat hij op 1939 betrekking had. In dat geval, zo concludeerde het artikel, hebben zowel Nostradamus als de Duitse generale staf hun kans gemist. 
Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie sloot af met de opmerking dat alle volgelingen van Nostradamus het erover eens zijn dat de astroloog met betrekking tot het verloop van de oorlog een verpletterende Franse overwinning heeft voorspeld.[1] 

 
Over De Groene Amsterdammer


De Groene Amsterdammer

In 1877 richtten Johannes de Koo en de letterkundigen Martinus van Loghem en Taco de Beer het weekblad De Amsterdammer op, een weekblad voor industrie, handel en kunst. De oplage was 4000 exemplaren. De inkt op de voorpagina van De Amsterdammer was groen. Toen in 1883 een dagblad, genaamd De Amsterdammer, in omloop kwam, kreeg het gelijknamige weekblad in de volksmond de naam De Groene Amsterdammer - en kortheidshalve: De Groene. In 1925 werd de benaming De Groene Amsterdammer de officiële titel van het weekblad.
De Groene Amsterdammer heeft een links-liberale signatuur en richt zich op binnen- en buitenland, cultuur, economie, literatuur, politiek en wijsbegeerte. In 1939/'40 was de oplage 12000 exemplaren. Op 10 mei 1940 vielen Duitse troepen Nederland binnen. De redactie besloot tot een korte opschorting van het verschijnen van De Groene Amsterdammer. Op 21 mei 1940 werd de abonnees meegedeeld dat het niet mogelijk was op de gebruikelijke wijze te verschijnen. In juni 1940 werd de productie hervat. Uit de redactionele inleiding op de editie van 8 juni 1940 valt op te maken dat de redactie voornemens was haar werkzaamheden voort te zetten "in een volmaakt loyale aanvaarding van de thans geschapen nieuwe verhoudingen [...] iedere voortzetting, direct of indirect, van politieke strijd is onder de gegeven omstandigheden redeloos en kan voor het Nederlandse volk schadelijk zijn". De edities die vanaf die datum werden uitgegeven, beperkten zich tot artikelen over cultuur en wetenschap. 
In oktober 1940 besloot de uitgever van De Groene Amsterdammer verdere productie te staken. Op 21 en 22 oktober oktober 1940 verscheen in diverse kranten het bericht dat de abonnees van De Groene Amsterdammer was meegedeeld dat verder verschijnen wegens financiële redenen niet mogelijk was. Een maand na de bevrijding in 1945 werd de uitgave weer hervat.
Vanaf 1994 verschijnt De Groene Amsterdammer ook online.[2]

 

The New Yorker
Onderaan het artikel Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie in De Groene Amsterdammer was tussen haakjes de naam New Yorker vermeld, een verkorte benaming van het Amerikaanse weekblad The New Yorker. Anders gezegd: Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie is een vertaling van een artikel, dat in een van de edities van The New Yorker is verschenen.
Uit het online-archief van The New Yorker blijkt dat de oorspronkelijke versie van Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie deel heeft uitgemaakt van het door Abbott Joseph Liebling, van 1935 tot aan zijn dood in 1963 verbonden aan The New Yorker, geschreven artikel Letter from Paris op de pagina's 46 en 47 van de editie van 4 november 1939 van The New Yorker. In Letter from Paris was de naam van dr. De Fontbrune correct weergegeven. Het boek van De Fontbrune dat in het geding is, is Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées, uitgegeven door Michelet in Sarlat, Dordogne. In mei 1939 verscheen de vijfde druk voor de prijs van 30 Franc; in dat jaar verscheen ook de zesde druk.[3]  
Op 1 september 1939 viel Duitsland Polen binnen. Twee dagen later verklaarden Engeland en Frankrijk de oorlog aan Duitsland. De editie van The New Yorker waarin Letter from Paris staat, is gedateerd op 4 november 1939. Letter from Paris is in deze editie gedateerd op 29 oktober 1939 en heeft als inleidende vermelding By Cable. De mededeling dat boekhandel Flammarion in Parijs "in de laatste maand" 3000 exemplaren van het boek van De Fontbrune had verkocht, heeft dan ook betrekking op een periode van om en nabij een maand, voorafgaande aan het voltooid zijn van het oorspronkelijke artikel. Op zijn vroegst is die periode ergens in september 1939 begonnen, na de Duitse inval in Polen, en op zijn laatst is hij op 28 oktober 1939 geëindigd. Hieraan kan de conclusie worden verbonden dat direct of kort na de Duitse inval in Polen in boekhandel Flammarion in Parijs een hausse was in de verkoop van de vijfde of de zesde druk van Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées. een dergelijke hausse deed zich zo te lezen ook in andere boekhandels voor. We kunnen dus stellen dat het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog in 1939 de belangstelling in Frankrijk voor (commentaren op) de Profetieën van Nostradamus beduidend toenam, voorzover die belangstelling in de maanden ervoor al niet was toegenomen.
De Fontbrune was met Em. Ruir één van de commentaarschrijvers die naar aanleiding van hun onderzoek van de voorspellingen van Nostradamus een Franse eindoverwinning in het vooruitzicht stelden. Misschien heeft de schrijver van het artikel in The New Yorker niet alleen kennis genomen van het boek van De Fontbrune, maar ook van dat van Ruir.
De aankondiging van een Franse overwinning was niet de laatste regel van Letter from Paris. Erna volgde een alinea, waarin Liebling opmerkte dat "Nostradamus' kleine epidemie", zoals de boekhandelaren de toegenomen verkoop van Nostradamusboeken noemde, slechts één aspect was van de gemoedstoestand waarin Parijs zich in 1939 bevond.Weinig lezers van deze boeken geven volgens Liebling toe Nostradamus serieus te nemen. Niettemin, zo eindigt Liebling zijn berichtgeving, is de oorlog die is uitgebroken, vreselijk bizar.

 
Over The New Yorker

Logo "The New Yorker"
The New Yorker

The New Yorker is een Amerikaans tijdschrift, opgericht in 1925 door Harold Ross en zijn vrouw Jane Grant, die als journaliste werkzaam was voor de New York Times. Lange tijd was het een weekblad, tegenwoordig verschijnt het 47 keer per jaar. Sinds de jaren '90 is er ook een online-editie. 
Oorspronkelijk was The New Yorker bedoeld als een humoristisch weekblad. Na enkele jaren werden er ook verhalen en novellen in gepubliceerd en artikelen die serieuzer van aard waren. De huidige inhoud bestaat uit cartoons, commentaren, essays, novellen, recensies, reportages en satire.[4]

 

Nostradamus / De Fontbrune in Amigoe di Curaçao
Op pagina 3 van de editie van 3 april 1941 van het Nederlandstalige dagblad Amigoe di Curaçao, staat een artikel, getiteld Wie was Nostradamus?. Direct onder de kop staat de mededeling dat een lezer de redactie de vraag had gesteld wie Nostradamus was en wat hij profeteerde. Kennelijk was het artikel bedoeld als een antwoord op die vraag.[5]
De tekst van Wie was Nostradamus? komt vrijwel woordelijk overeen met de tekst van Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie in de editie van 9 februari 1940 van De Groene Amsterdammer, inclusief de foutieve benaming "De Fautbrune", met dien verstande dat in Wie was Nostradamus? het jaar 1500 als jaar van overlijden van Nostradamus was vermeld in plaats van het jaar 1566, dat in Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie was vermeld, dat in Wie was Nostradamus na de eerste regel een alinea was ingelast, waarin stond dat de redactie ook op dit eiland (Curaçao, TvB) veel over Nostradamus hoorde en dat de redactie het goed vond de tweeslachtigheid van zijn uitspraken te signaleren. Een ander, niet onbelangrijk verschil met Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie was dat de laatste zin (
Alle volgelingen zijn het er echter over eens, dat de astroloog een komende verpletterende Franse overwinning  heeft voorspeld) niet met één punt is afgesloten, maar met drie opeenvolgende punten, alsof de schrijver van Wie was Nostradamus hiermee een sceptische houding ten opzichte van de Profetieën van Nostradamus wilde benadrukken.
Aan het slot van Wie was Nostradamus is geen bron vermeld. Op het eerste gezicht wekt Wie was Nostradamus dan ook de indruk een oorspronkelijk artikel te zijn, geschreven als antwoord op een lezersvraag. In werkelijkheid is Wie was Nostradamus een artikel dat uit een externe bron stamt, waarschijnlijk de editie van 9 februari 1940 van De Groene Amsterdammer, waarmee Wie was Nostradamus? vrijwel woordelijk overeenstemt. Dit blijkt ook uit het feit dat de originele slotalinea in Letter from Paris in Frankrijk zoekt inspiratie bij de astrologie is weggelaten en in Wie was Nostradamus? niet voorkomt.
In Wie was Nostradamus? is geen aandacht besteed aan het feit dat Duitsland Frankrijk niet via Zwitserland is binnengevallen zoals De Fontbrune in Les Prophéties de Maistre Michel Nostradamus - Expliquées et commentées in het vooruitzicht had gesteld, maar vanuit de Ardennen. Dit kan erop wijzen dat de redactie van Amigoe di Curaçao hetzij geen beschikking hadden over het boek van De Fontbrune, hetzij niet de moeite hebben genomen dit boek erop na te slaan.
 

Over Amigoe di Curaçao

logo Amigoe di Curaçao
Amigoe di Curaçao

Amigoe di Curaçao is een Nederlandstalige krant, opgericht in 1884 door de paters Dominicanen in Willemstad. Tot 1935 was het een weekblad, daarna verscheen het tot aan 1941 tweemaal per week. Sinds 1941 verschijnt Amigoe di Curaçao in de vorm van een dagblad. Aruba bestaat een aparte editie.
Vandaag de dag draagt de krant de titel Amigoe en bestaat er ook een online-editie. Voor het eiland Aruba verschijnt een aparte editie.[6]

 

De Meern, 26 februari 2012,
T.W.M. van Berkel

 

Noten
De titels, de plaats en het jaar van uitgifte van de publicaties van de in deze noten genoemde auteurs staan in de bibliografie.

  1. De editie van 9 februari 1940 van De Groene Amsterdammer kan online worden ingezien in de rubriek Archief van www.groene.nl. [tekst

  2. De informatie over De Groene Amsterdammer is afkomstig uit:
    - het online-archief van De Groene Amsterdammer (www.groene.nl);  
    - Wikipedia-NL (nl.wikipedia.org);
    - Vos-1988, p.53, 54, 460 en 461;
    - Koninklijke Bibliotheek: Historische kranten (kranten.kb.nl). [tekst]

  3. De naam "dr. De Fontbrune" is het auteurspseudoniem van dr. Max Pigeard de Gurbert (1900-1959). Zie: Van Berkel: Informatie over dr. Max Pigeard de Gurbert alias dr. De Fontbrune (1900-1959). [tekst]

  4. De informatie over The New Yorker is afkomstig uit 
    - het online-archief van The New Yorker (www.newyorker.com);
    - Wikipedia-NL (nl.wikipedia.org). [tekst]

  5. De editie van 3 april 1941 van Amigoe du Curaçao kan online worden ingezien op kranten.kb.nl. [tekst]

  6. De informatie over Amigoe de Curaçao is afkomstig uit:
    - de online-versie van Amigoe (www.amigoe.com);
    - Wikipedia-NL (nl.wikipedia.org). [tekst]

 

 
top

© T.W.M. van Berkel, De Meern, NL
alle rechten voorbehouden / all rights reserved

top