Home (NL)
Nieuwe artikelen
Bijgewerkte artikelen
Nostradamus
Onderzoeksresultaten
Analyse kwatrijnen
Tweede Wereldoorlog
Discussieplatform
Publicaties
Lezingen
Interviews/recensies
Frans onderzoek
Web links
Contact
Gratis nieuwsbrief
Privacy / cookies
Redactioneel
top

NOSTRADAMUS, ASTROLOGIE EN DE BIJBEL
DISCUSSIEPLATFORM
Les Significations de l'Eclipse qui sera le 16. Septembre 1559  
en de Prognostication for the yeare of our Lorde 1559
- T.W.M. van Berkel -

English version
 

Dr. Elmar R. Gruber heeft uitvoerig commentaar geleverd op mijn hypothese wat betreft het niet-authentieke karakter van Les Significations de l’Eclipse du 16 septembre 1559.[1] Hij bestempelt de hypothese dat Les Significations… geen authentieke tekst van Nostradamus is, als foutief. In zijn commentaar verwijst hij vaak naar de inhoud van de Prognostication for the year 1559 (de 1559-Progno-GB).[2]
Dr. Gruber, geboren in Wenen in 1955, studeerde psychologie, filosofie en etnologie. Hij verrichtte onderzoek voor het Instituut voor Randgebieden van Psychologie en Geestelijke Volksgezondheid in Freiburg, Duitsland. 
Sinds een aantal jaren bestudeert Gruber het leven en werk van Nostradamus. In 2003 publiceerde hij het boek Nostradamus: sein Leben, sein Werk und die wahre Bedeutung seiner Prophezeiungen.

In dit artikel worden astrologische gegevens in Les Significations… vergeleken met astrologische gegevens met betrekking tot de Maansverduistering van september 1559 in de 1559-Progno-GB en de 1559-Commentaires. Ook worden astrologische gegevens vergeleken die staan in Les Significations…en Eclipsium omnium… Het doel is om na te gaan of Les Significations… is wat ervan wordt gezegd: een authentieke tekst waarin Nostradamus rond augustus 1558, na het voltooien van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F, een antwoord op zijn critici schreef, verhuld in voorspellingen voor een op handen zijnde Eclips. Hij nam deze voorspellingen over uit Eclipsium omnium…, dat wil zeggen dat hij deze voorspellingen van het Latijn vertaalde in het Frans en ze verder uitwerkte.

 

De tijdspanne van Eclipsen, voorafgaand aan de Maansverduistering van september 1559 
De 1559-Progno-GB is een Engelse vertaling van de maandvoorspellingen die in de  1559-Almanach-F staan. Van Les Significations… wordt verondersteld dat het is geschreven kort na de voltooiing in 1558 van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F. Gruber liet zien dat de lange tijdspanne en de voorwerking van de Maansverduistering van september 1559 niet unieke gegevens zijn van Les Significations… Nostradamus besprak ze reeds in verscheidene delen in de 1559-Progno-GB. Gruber concludeert dat Nostradamus in 1558 de voorwerking en de lange tijdspanne vaststelde van de Maansverduistering van september 1559. Een hypothese aangaande een herziene tijdspanne, op een later moment ingevoegd door een bedrieger, zou niet houdbaar zijn. Gruber rapporteert ook dat Nostradamus niet consistent was in zijn manier om voor Eclipsen tijdspannen vast te stellen, ook al kende hij de regels omtrent dit onderwerp. Van tijd tot tijd nam hij de vrijheid om de astrologische regels te negeren, omdat hij zich een "goddelijk geïnspireerde profeet" voelde, zowel in deze als in andere astrologische aangelegenheden. Dit betekent dat zijn vaststellingen alle kanten uit zouden kunnen, zonder dat het voor onderzoekers mogelijk zou zijn de astrologische fundamenten ervan na te gaan. Gruber veronderstelt dat de dood van twee koningen in de periode van uitwerking van de Maansverduistering van september 1559 louter toeval was. 

Gruber’s hypothese klinkt erg waarschijnlijk. Echter, vanuit het oogpunt van voorspellingen is er teveel toeval. Is het louter toeval dat in een uitwerkingsperiode, waarvan de vaststelling het resultaat is van een niet-astrologische werkwijze, een duidelijke merkbaarheid van de Maansverduistering in juni 1559 samenvalt met het dodelijk ongeluk van Henri II? Is het louter toeval dat het eind van de uitwerkingsperiode (eind 1560) samenvalt met het overlijden van François II?
Het antwoord op deze vragen zou kunnen schuilen in bibliografische gegevens. De 1559-Progno-GB is een vertaling van de 1559-Almanach-F. Deze Almanach was voltooid voordat het schrijven begon van Les Significations… De 1559-Almanach-F is een authentieke tekst van Nostradamus. Als delen van deze Almanach, zoals de tijdspanne van de Maansverduistering van september 1559, opnieuw verschijnen in  Les Significations…, is er geen reden om de authenticiteit van Les Significations… te betwijfelen.
Onderzoek op het gebied van Nostradamica heeft echter meer dan eens uitgewezen dat bibliografische gegevens niet altijd betrouwbaar zijn. Er zijn ook andere gegevens nodig om het Nostradamische karakter van de tijdspanne van de Maansverduistering van september 1559 te evalueren. 

Om het Nostradamische karakter van de tijdspanne van de Maansverduistering van september 1559 aan te tonen, is het nuttig om de basis van de tijdspannen die Nostradamus van andere Eclipsen geeft, te evalueren. De beste methode is om de tijdspannen van alle door hem behandelde Eclipsen te controleren. Als vanaf de eerste behandelde Eclips de lengte van een significant aantal tijdspannen afwijkt van algemene regels, is het duidelijk dat Nostradamus verscheidene manieren van bepaling gebruikte, al of niet op grond van "goddelijke inspiratie". Als de Maansverduistering van september 1559 echter het eerste geval is waarin de tijdspanne afwijkt van algemene regels, zijn de twijfels aan de voorspellingswaarde van deze tijdspanne niet weggenomen.

De mij beschikbare bronnen laten slechts een gedeeltelijke verificatie toe, gebaseerd op Eclipsen die bij naam en toenaam zijn genoemd. De nagetrokken Eclipsen vonden voorafgaand aan de Maansverduistering van september 1559 plaats.

In de RPP-Commentaires aangaande 1550, 1552 en 1553, staan geen Eclipsen vermeld. Dit betekent niet dat er in die jaren geen Eclipsen zijn geweest.
Wat betreft voorspellingen voor 1551 staan er in de RPP-Commentaires geen gegevens. 

Item #231 in de 1554-Commentaires heeft betrekking op de Maansverduistering van december 1554.[3] Er is geen zinspeling op een voorwerking. De duur van de uitwerking is niet gegeven. De rest van de 1554-Commentaires geeft geen aanleiding om te veronderstellen dat de duur van de uitwerking langer is dan normaal gesproken. In de rest is ook geen zinspeling op een voorwerking.

Items #360 en #361 in de 1555-Commentaires hebben betrekking op de maansverduistering van juni 1555.[4] Er is geen zinspeling op een voorwerking. De duur van de uitwerking is niet gegeven. De rest van de 1555-Commentaires geeft geen aanleiding om te veronderstellen dat de duur van de uitwerking langer is dan normaal gesproken. In de rest is ook geen zinspeling op een voorwerking.
In de 1555-Prono-F zelf is de Maansverduistering van juni 1555 tweemaal vermeld, beide keren met als specificatie 4 juni 1555, 15:28. De mogelijke uitwerking van die Maansverduistering is wel beschreven, de duur van de uitwerking niet.

Item #123 in de 1556-Commentaires heeft betrekking op een Volle Maan (pleine Lune), die vrede brengt.[5] Leovitius, in zijn Eclipsium omnium…, classificeert deze Volle Maan, die zich voordoet op 16 november 1556, als een Maansverduistering  (Zon: 5 Boogschutter, Maan: 6 Tweelingen, Caput Draconis: 25 Stier).  

Item #153 in de 1556-Commentaires heeft betrekking op een Nieuwe Maan (nouvelle Lune) en een andere vreedzame periode.[6] Leovitius classificeert deze Nieuwe Maan, die zich voordoet op 1 november 1556, als een Zonsverduistering (Zon en Maan: 20 Schorpioen, Caput Draconis: 26 Stier). 

Voor 1557 is er geen Eclips vermeld. Ook in Eclipsium omnium… is dit niet het geval. Leovitius schrijft dat er in 1557 geen Eclipsen zichtbaar zijn, waarmee hij bedoelt dat ze voordoen beneden de as Ascendant-Descendant, berekend voor de meridiaan van Augsburg, Beieren.

Items #79 en #80 in de 1558-Commentaires hebben betrekking op de Maansverduistering van april 1558.[7] In item #79is een korte duur van de uitwerkingsperiode vermeld: 

L’eclipse lunaire qui est en cest endroit concerne la plus part les effect belliques, & selon aucuns pestilence & famine, & diversité de sectes, & le tout estre de petite durée.

De schrijver van het RPP tekent in de kantlijn aan: Duration d’icelle selon la commune opinion. Er is geen zinspeling op een voorwerking. 

Item #80 lijkt een uitwerking te presenteren die duurt tot 1562:

Mais selon les plus apparents & resoluz toutes telles calamitez durent jusques à l’an 1562… 

De schrijver van het RPP tekent in de kantlijn aan: Selon l’opinion de l’auteur. Entrée des troubles de 1562. Paix de 1563.  

In het geval van de Maansverduistering van april 1558 is het zo dat item #79 een vaststelling van de uitwerkingsduur bevat volgens de algemene regels, terwijl in item #80 de tijdsduur langs andere weg schijnt te zijn vastgesteld. Beide items hebben betrekking op de 1558-Almanach-F. In de 1558-Prono-F is de werkwijze om de uitwerkingsduur vast te stellen, geciteerd uit boek 2, hoofdstuk 7 van Ptolemeus' Tetrabiblos en is zelfs de locatie op de pagina genoemd waar deze werkwijze staat: 

… comme afferme Ptolomée en son second livre du Quadripart.chap.7.au milieu…[8]

In de voorspellingen die zijn gebaseerd op de Maanfasen, staat dat de uitwerkingsperiode vier maanden duurt:

Pleine Lune le.2.iourà12.heu32.mi à 15.deg.44.mi.de Libra, froide & feiche, avec vent, froidure, & encores quelques brouillas, eclipsee du tout presageant ce qu’est contenu, que à destension quatre moys.[9]  

Er is geen zinspeling op een voorwerking.

In Eclipsium omnium… is niet alleen de Maansverduistering van april 1558 behandeld, maar ook de Zonsverduistering van 18 april 1558 (Zon: 8 Stier, Maan: 9 Stier, Caput Draconis: 28 Ram). Deze Zonsverduistering is in de 1558-Prono-F geclassificeerd als een gewone Nieuwe Maan.[10] 

Het lijkt erop dat de Maansverduisteringen van 1554 en 1555 een normale uitwerkingsduur hebben, berekend volgens de regels van Ptolemeus. Dit geldt ook voor de Maansverduistering van april 1558 in de 1558-Prono-F. In de 1558-Almanach-F staan tegenstrijdige opmerkingen, maar de eerste opmerking verwijst duidelijk naar een normale uitwerkingsperiode. Met andere woorden: de kans bestaat dat de Maansverduistering van september 1559 de eerste is die qua duur van de uitwerking sterk afwijkt van de normale duur, zowel in termen van voorwerking (6 maanden) als in termen van uitwerking vanaf de datum van de Maansverduistering (15 maanden). 

 

De tijdspanne in de 1559-Progno-GB
In de voorspelling voor februari 1559 staat een uitwerkingsperiode van zes maanden, die drie maanden voor 16 september 1559 begint:

And because that many miserable afflictions appeare to happen thre monethes before the Eclipse and thre monethes after, whiche shalbe the.16.of September, and continue three houres altogether Eclipsed and darkened…

In deze regel staat een voorwerkingsduur van drie maanden en een uitwerkingsduur van drie maanden, gerekend vanaf 16 september 1559. Er is een duidelijke verwijzing naar de regels van Ptolemeus, omdat, gerekend vanaf de datum van de Eclips, het aantal uren wordt omgezet in maanden. 

In de voorspelling voor maart 1559 staat een zinspeling op een voorwerking van de Maansverduistering van september 1559, die rond eind maart begint, maar zonder verwijzing naar een berekeningssysteem: 

At the ende of this moneth shall many humayne monsters be borne. The prediction of the Eclypse of September shall woorke his wicked effectes at the ende of the same moneth, and of the moneth followynge…

De voorspelling voor april 1559 lijkt te zinspelen op een berekeningssysteem: 

because it [the impact of the Eclipse] shalbe long and continue a good whyle as many monethes as howres in the.24.howres of the day…

Deze regel kan worden uitgelegd als een verwijzing naar een uitwerkingsduur van 24 maanden. Een uitwerkingsduur van 21 maanden kan er niet uit worden afgeleid.
Als deze regel moet worden gerelateerd aan de 3 uur en 24 minuten duur van de Maansverduistering, die in de voorspelling voor september 1559 staat, is er sprake van een zinspeling op de regels van Ptolemeus. De uitwerkingsduur is dan 102 dagen, gerekend vanaf 16 september 1559, aangenomen dat één maand op 30 dagen is gesteld.

In de voorspelling voor september 1559 is er een zinspeling op een voorwerking die in maart 1559 begint, en op een uitwerking van drie maanden, gerekend vanaf de Maansverduistering:

…presaging and declaring like thinges past in the moneth of Marche, and of the three moneths after the appearance of the same bycause that this Eclipse is very great by longitude and latitude for otherwyse it should not be an Eclipse, and this Eclipse by his significations, and by the same that was in the last yeare in the moneth of April, did portende miserable significations for a longe tyme…

Het lijkt erop dat deze regel een zinspeling bevat op het systeem van Ptolemeus. In deze regel is er ook een zinspeling op de Maansverduistering van april 1558.

In dezelfde voorspelling staat dat de uitwerking van de Maansverduistering van september 1559 zal aanhouden tot het einde van 1560: 

But what misery, calamitie and trouble is presaged and pronounced unto us in the rest of the yeare and almoste all the yeare.1560.and of the first three monethes of this present year…

Uit deze regels zou kunnen worden afgeleid dat de eerste drie maanden van 1559 ook onder de uitwerkingsperiode vallen. Dit zou betekenen dat de duur van de voorwerking negen maanden zou zijn.

Een gedeelte van de 1559-Commentaires, getiteld D’un autre presage sur la mêsme année, heeft betrekking op de inhoud van de 1559-Prono-F. Item #342 in dit deel van de 1559-Commentaires heeft betrekking op de uitwerking van de Maansverduistering in de laatste maanden van 1559 en een deel van 1560: 

Si dans les quatre parties de l’année adviennent aucunes estranges adventures, les fault attendre dans le revolu de ces trois mois, Septembre, Octobre, Novembre & la moitié de Decembre, par l’influence de l’Eclipse. Et puis ce qu’on attendra se prolongera pour quelque temps.[11]

Dit item zinspeelt op de kwartaalhoroscoop voor de herfst van 1559. De tijdspanne van drie maanden is gerelateerd aan de periode 13 september - 13 december 1559, waarin de Zon van 0 Weegschaal naar 0 Steenbok loopt. Er is geen zinspeling op het systeem van Ptolemeus, hoewel opnieuw een periode van drie maanden is genoemd. De Maansverduistering van 16 september 1559 voltrok zich drie dagen na de intrede van de Zon in het teken Weegschaal.

Item #367 in dit deel van de 1559-Commentaires bevat een zinspeling op een voorwerking die in maart 1559 begint:

Item #367: Tout ce mois [March] aura les effects des menaces faites par l’eclipse sequent, pource qu’il est diametralement oppose à Septembre.[12]

In deze regel schijnt het begin van de voorwerking samen te hangen met het feit dat de eerste booggraden van Ram tegenover de eerste booggraden van Weegschaal staat, waarin de Zon staat ten tijde van de Maansverduistering van 16 september 1559.
Item #368 bevat een Latijnse tekst die betrkking heeft op gebeurtenissen die zich voordoen ten tijde van een Maansverduistering, soms zelfs voordat een Maansverduistering zich voltrekt: 

Item #368: Eclipsium autem Lunarium quaedam tunc aut etiam ante quam eveniant, imbres adferunt, quaedam siccitatem, ventos aliae & terra motus, aliae sterilitatem, quaedam incendium [eclipse de lune: certaines, à ce moment-là ou même avant de se produire, apportent des pluies, certaines la sécheresse, d’autres des vents et des tremblements de terre, d’autres la stérilité, certaines des incendies]. Icy le tout n’est que fort à craindre & encores beaucoup plus le mois de Mars 1560.[13]

De Latijnse tekst impliceert dat deze regel is geciteerd uit een boek (misschien een boek, geschreven door de arabische astroloog Albumasar, die in de 1559-Progno-GB tweemaal is genoemd). Het achterhalen van de bron zou meer duidelijkheid kunnen geven omtrent de manier waarop Nostradamus uitwerkingsduur vaststelde. De geciteerde Latijnse tekst zinspeelt duidelijk op een voorwerking, maar niet op de duur van de voorwerking. Deze tekst zinspeelt niet op de uitwerkingsduur nadat de Maansverduistering zich heeft voltrokken.

Volgens Les Significations… loopt de uitwerkingsperiode van de Maansverduistering van 16 september 1559 van maart 1559 tot het einde van 1560. De uitwerking is duidelijk merkbaar van juni 1559 tot het einde van 1559.[14] Er zijn geen zinspelingen op het systeem van Ptolemeus. De eliminatie van alle zinspelingen op het systeem van Ptolemeus zouden het gevolg kunnen zijn van uitwerking van voordien behandelde gegevens, zoals is gesuggereerd in de inleidende regels van Les Significations… 

Volgens bibliografische gegevens begon het schrijven van Les Significations… kort na het voltooien van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F. Het schrijven van Les Significations… was voltooid op 14 augustus 1558. Het privilege voor de 1559-Almanach-F is gedateerd op 7 oktober 1558.[15] Les Significations… bevat een weerlegging van de kritiek van sommige tijdgenoten van Nostradamus. Als de 1559-Almanach-F, de 1559-Prono-F en Les Significations… rond of na 7 oktober 1558 zijn gedrukt, zou het voor Nostradamus haalbaar zijn geweest om voorspellingsgegevens te rectificeren in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F, om zo nieuwe aanvallen van critici voor te zijn. Het zou voor hen anders gemakkelijk zijn om wisselvallige uitwerkingsduren in drie boeken aan te tonen.

Hoewel in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F staat dat de uitwerkingsperiode van de Maansverduistering van september 1559 in maart 1559 begint en dat de uitwerking aanhoudt tot het einde van 1560, zijn er veel verwijzingen naar het systeem van Ptolemeus. In andere woorden: er zijn veel verwijzingen naar een uitwerking van drie maanden, gerekend vanaf de datum van de Maansverduistering. Deze zinspelingen zijn vrij concreet. Het zou in het geval van een uitwerkingsduur van 21 maanden logisch zijn geweest als de verwijzingen naar het systeem van Ptolemeus geschrapt zouden zijn, zeker omdat de uitwerkingsduur in Les Significations… is gesteld op 21 maanden, uitgaande van maart 1559. Dit schrappen is echter niet gebeurd.

 

Een horoscoop versus een horoscoop
Gruber schrijft dat tegenstrijdige astrologische gegevens voorkomen in zowel Almanachs, Pronostications als in horoscopen, berekend door Nostradamus. Hij kwalificeert dit fenomeen dan ook als diens "handelsmerk".  
De tegenstrijdige astrologische gegevens in Les Significations… hebben geen betrekking op tijdstippen van Maanfasen, maar op twee onvergelijkbare horoscopen. In het inleidend gedeelte van  Les Significations… is Mars gepresenteerd als zijnde in het midden van de hemel. Dit betekent dat Mars in het tiende huis staat in een horoscoop van de Maansverduistering van september 1559. Over Mars is geschreven dat hij vierkant de Cauda Draconis staat, de zuidelijke maansknoop. Dit klopt met softwaregegevens. Ten tijde van de Maansverduistering van 16 september 1559 stond Mars op 6 Steenbok in 10, vierkant de Cauda Draconis op 1 Weegschaal.
Een aantal regels verderop is Mars gepresenteerd als zijnde in het achtste huis, niet ver verwijderd van Antares. Deze opmerking is overgenomen uit de praedictio astrologica in Leovitius’ Eclipsium omnium… In de horoscoop die Leovitius heeft berekend, staat Mars op 8 Boogschutter in het achtste huis. Antares staat op 3 Boogschutter. 
De tegenstrijdigheid in huispositie van Mars is niet veroorzaakt door het verkeerd lezen van een efemeride, maar door verschillende horoscopen: een berekende horoscoop, waarop wordt gezinspeeld in de eerste regels van Les Significations…, en gegevens die zijn overgenomen uit Eclipsium omnium…  

In Les Significations… is ook de opmerking van Leovitius overgenomen over het zich voltrekken van de Maansverduistering op 2 Ram. Wie dit noemt, weet dat één van de Maansknopen dichtbij deze positie moet staan. Volgens de horoscoop van Leovitius staat Mars op 8 Boogschutter niet vierkant de Cauda Draconis, maar sextiel. Een vierkant, zoals beschreven in het inleidend gedeelte van Les Significations..., is eenvoudigweg onmogelijk.

De vraag is of Nostradamus een horoscoop heeft berekend voor de Maansverduistering van 16 september 1559. In de 1559-Progno-GB zijn geen duidelijke sporen van een dergelijke horoscoop te vinden. In de 1559-Progno-GB is de gegeven datum en tijd van de Maansverduistering: 16 september 1559, 5 of the clocke 17 minutes (17:17, tellend vanaf middernacht). Dit tijdstip betekent niet noodzakelijkerwijs dat tijdens het samenstellen van de voorspellingen in de 1559-Progno-GB een horoscoop is berekend van de Maansverduistering (berekeningen, gebaseerd op dit tijdstip, wijzen uit dat het MC in Boogschutter staat, de Ascendant in Vissen en Mars op 6 Steenbok in 10). Er zijn geen zinspelingen op de huisposities van Zon, Maan, de planeten of de Maansknopen. Er is ook geen zinspeling op de Heerser van de Eclips, terwijl in  Les Significations… staat dat Mars de Heerser is van de Eclips.
In de 1559-Progno-GB staat een zinspeling op een conjunctie van de Maan met de Caput Draconis ten tijde van de Eclips:
the Full Mone […] Eclipsed in the head of the dragon. Dit is waarschijnlijk een conjunctie met een orb van 1 booggraad, gebaseerd op 29:50 Vissen, de middagpositie van de Maan op 16 september 1559, en 0:16 Ram, de middagpositie van de Caput Draconis. In het geval van de Maansverduistering van 2 april 1558 is de gegeven maanpositie (15:44 Weegschaal) een middagpositie. De posities van de Maan ten tijde van de Volle Maan op 23 januari 1559 en het Eerste Kwartier op 12 juni 1559 in de 1559-Progno-GB zijn eveneens middagposities.

Item #409 in de 1559-Commentaires heeft betrekking op een vreedzame uitwerking van Mars ten tijde van de Maansverduistering van september 1559: 

…Mars, par la radiation de Jupiter, fait signe d’assoupissement.[16]

Dit item verwijst naar een regel uit de 1559-Prono-F. Deze regel is een beschrijving van de uitwerking van een sextiel van Mars in Steenbok met Jupiter retrograde in Vissen. Het laat zien dat Nostradamus de positie van Mars ten tijde van de Maansverduistering van september 1559 kende. In de horoscoop die Leovitius heeft berekend, staat Mars op 8 Boogschutter, vierkant Jupiter retrograde. Dit klopt niet met het Mars-Jupiter sextiel in de 1559-Prono-F

In de 1559-Progno-GB luidt een gedeelte van de tekst van de voorspelling voor september 1559 als volgt: 

The first quarter the 8.day at 4.of the clocke with a coniunction of Mars nighe unto the retrogradation of Saturne in signo Geminorum… 

Volgens softwaregegevens voltrok dit Eerste Kwartier zich op 8 september 1559, 15:23 Ware Plaatselijke Tijd Venetië. De Zon stond op 25 Maagd, de Maan op 25 Boogschutter, Mars op 1 Steenbok en Saturnus was stationair. De positie van Mars op 8 Boogschutter, zoals verondersteld door Leovitius, klopt niet met de opmerking in de 1559-Progno-GB over de positie van Mars, acht dagen voor de Maansverduistering van 16 september 1559.

In de 1559-Progno-GB staat in de voorspelling voor oktober 1559 de positie van Mars in teken gegeven. Een gedeelte van deze voorspelling luidt als volgt:

The tyme shalbe given to rayne: but bycause of a quadrine aspecte of the Sunne unto Mars… 

Softwaregegevens laten zien dat de Nieuwe Maan op 1 oktober 1559, die zich voltrok op 18 Weegschaal, vierkant stond met Mars op 15 Steenbok.

Vervolgens staat er een Eerste Kwartier vermeld: at the 8.day at 7.of the clocke in the morning, ioyned to Mars in Capricorne, by another aspect of Iupiter occidental unto Venus… Softwaregegevens wijzen uit dat gedurende dit Eerste Kwartier, dat zich voltrok op 6:17 Ware Plaatselijke Tijd Venetië, de Maan op 25 Steenbok stond, conjunct Mars op 20 Steenbok, terwijl Jupiter retrograde op 9 Vissen vierkant Venus op 11 Boogschutter stond.

In Les Significations… zijn astrologische gegevens van Leovitius overgenomen, die zijn gebaseerd op een horoscoop waarin Mars op 8 Boogschutter staat in het achtste huis. Eén van de thema's van Leovitius is de afflictie van Jupiter door Mars en Saturnus, de twee malefics. Als men aanneemt dat Nostradamus de gegevens uit de praedictio astrologica voor 1559 heeft overgenomen, moet men kunnen uitleggen waarom hij, binnen drie maanden na voltooiing van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F, de zodiacale lengte en aspecten van Mars overnam die verschillen ten opzichte van de zodiacale lengte en aspecten, die hij behandelde in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F 

De eerste regels van Les Significations… impliceren een uitwerken van de inhoud van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F wat betreft de voorspellingen voor de Maansverduistering van september 1559. In de 1559-Progno-GB staan geen duidelijke sporen van een horoscoop van deze Maansverduistering. Als Nostradamus de schrijver is van Les Significations…, is het logisch om aan te nemen dat hij een horoscoop heeft berekend waarin Mars in het tiende huis staat, vierkant de Cauda Draconis. Echter, in de uitwerking van de effecten van de Maansverduistering van september 1559 staan tegenstrijdige gegevens wat betreft Mars, die zijn overgenomen uit Eclipsium omnium… Deze gegevens zijn strijdig met de horoscoop waarin Mars in het tiende huis staat. De vraag is of het logisch is om aan te nemen dat Nostradamus, nadat hij een horoscoop heeft berekend waarin Mars in het tiende huis staat, en ernaar verwijst, hem vervolgens terzijde schuift en een fragment uit Eclipsium omnium… vertaalt en uitwerkt, zonder de verschillen op te merken tussen dat fragment en zijn eigen gegevens. Dit gaat alle logica te buiten en past niet bij het veronderstelde voorbereidingsproces.

De periode tussen het voltooien van de 1559-Almanach-F en het voltooien van Les Significations… is vier maanden, aangenomen dat de 1559-Almanach-F is voltooid op 27 april 1558, zoals het faciebat in de 1559-Progno-GB aangeeft. Volgens de 1559-Progno-GB is de voorspelling voor september 1559 geschreven in mei 1558. Als dat waar is, bedraagt de duur van de periode tussen het voltooien van de 1559-Almanach-F en het voltooien van Les Significations… hooguit drie maanden. Een periode van drie tot vier maanden is te kort om alles te vergeten wat betreft behandelde gegevens in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F over Mars ten tijde van de Maansverduistering. Temeer daar de tekst van de  praedictio astrologica voor 1559 niet is gekopieerd, maar vanuit het Latijn is vertaald in het Frans. Het is vrijwel onmogelijk dat gedurende het vertalen het tegenstrijdige karakter van de praedictio astrologica voor 1559 met de gegevens die Nostradamus reeds had besproken in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F, onopgemerkt bleef.

De Eclipsium omnium… 
De algemene opvatting is dat Nostradamus in Les Significations… de praedictio astrologica voor 1559 overnam uit Eclipsium omnium… Gruber beargumenteert dit door te verwijzen naar Brind'Amour, die de brief aan César natrok en een aantal bronteksten noemde.[17] Plagiaat wijst echter niet noodzakelijkerwijs uit wie de schrijver is van het boek waarin de overgenomen tekst staat. Men moet zich ook realiseren dat in Les Significations… niet de Latijnse tekst staat van de praedictio astrologica voor 1559, maar een vertaling vanuit het Latijn in het Frans.
Het is interessant te onderzoeken in welke mate de inhoud van de praedictio astrologica voor 1559 en de Eclipsium omnium… in het algemeen, past bij de astrologische gegevens die in authentieke Nostradamusteksten staan. 

De Eclipsium omnium… was voltooid op 27 maart 1556. Het privilege voor uitgave was toegekend op 25 juni 1556. Pas na 25 juni 1556 heeft Nostradamus er de hand op kunnen leggen.

De hieronder staande tabel bevat enkele gegevens omtrent Eclipsen, zoals gebruikt door Leovitius en Nostradamus:

Leovitius

Nostradamus

Datum/tijd 

Eclips 

Maan 

Datum/tijd 

Eclips 

Maan 

08-12-1554, 15:11 Maan 27:00:25 Ge

12-1554

Maan

?

04-06-1555, 15:28 Maan 22:57:29 Sa

06-1555

Maan

?

01-11-1556, 18:26 Zon 19:02:20 Sc

11-1556

Nieuwe Maan

?

16-11-1556, 14:43 Maan 05:01:14 Ge

11-1556

Volle Maan

?

02-04-1558, 13:01 Maan 22:44:13  Li

02-04-1558, 12:32

Maan

15:44 Li

18-04-1558, 02:23 Zon 08:08:41 Ta

18-04-1558, 01:12

Nieuwe Maan

06:55 Ta

16-09-1559, 05:56 Maan 02:37:14 Ar

16-09-1559, 05:17

Maan

?

Leovitius en Nostradamus tellen beiden vanaf het middaguur (12:00). De Zonsverduistering die is gedateerd op 1 november 1556, vond in werkelijkheid plaats op 2 november, etc.
De verschillende tijden hangen samen met het feit dat Leovitius horoscopen berekende voor de meridiaan van Augsburg, Beieren, terwijl Nostradamus deze tijden overnam uit (waarschijnlijk Italiaanse) efemeriden. 
Leovitius geeft de zodiacale lengten van Zon en Maan ten tijde van een Eclips tot op de boogseconde nauwkeurig. Nostradamus geeft middagposities van de Maan, tot op de boogminuut nauwkeurig.

In drie gevallen komt Nostradamus tot een andere classificatie dan Leovitius. Nostradamus classificeert de Zonsverduistering van november 1556 als een Nieuwe Maan, de Maansverduistering van november 1556 als een Volle Maan en de Zonsverduistering van april 1558 als een Nieuwe Maan.

Uit de tabel blijkt dat Nostradamus geen Eclipsgegevens heeft overgenomen uit Eclipsium omnium… In zijn korte essay over de manier waarop Nostradamus astrologie bedreef, noemde Brind'Amour niet de Eclipsium omnium… als bron van gegevens betreffende Eclipsen die zich in 1566 voordeden.[18] 

De pagina in Eclipsium omnium… waarop het hoofdstuk begint met voorspellingen voor de Maansverduistering van september 1559, opent met de titel van de voorspellingen, gebaseerd op de Zonsverduistering van april 1558: 

PRAEDICTIO ASTROLOGICA AD ANNUM domini 1559.sub cuius tempore effectus eclipsis Solaris graffabuntur, quae anno domini 1558.die18. Aprilis fiet. 

In de 1558-Prono-F classificeert Nostradamus deze Zonsverduistering als een gewone Nieuwe Maan. In de voorspellingen voor september 1559 in de 1559-Progno-GB kijkt hij terug op wat er gebeurde gedurende de Maansverduistering op 2 april 1558. Er is geen terugblik op de Zonsverduistering van 18 april 1558.

Gruber rapporteert dat Nostradamus in de 1561-Almanach-F zinspeelt op voorgaande equinoctiale eclipsen. Dit is juist, omdat Nostradamus de Maansverduistering van april 1558 behandelde (Zon: 23 Ram, Maan: 23 Weegschaal),de Maansverduistering van september 1559 (Zon: 3 Weegschaal, Maan: 3 Ram) en de Maansverduistering van maart 1560 (Zon: 2 Ram, Maan: 2 Weegschaal). Dit laat duidelijk zien dat Nostradamus wist waar hij het over had en zich de gegevens herinnerde die hij in voorgaande jaren had gebruikt.

Als Nostradamus in 1558 de beschikking zou hebben gehad over Eclipsium omnium…, had hij zeker opgemerkt dat de pagina die hij vertaalde, een volledige voorspelling bevatte voor een Zonsverduistering van april 1558, die hij in zijn voorspellingen voor 1558 niet als zodanig had besproken. Hij keek er ook niet op terug toen hij zijn voorspellingen voor 1559 schreef. Het zou voor zijn critici erg gemakkelijk zijn geweest hem opnieuw aan te vallen als zij zouden ontdekken dat delen van Les Significations… vertaald waren uit Eclipsium omnium… Zij hadden gemakkelijk kunnen aantonen dat tenminste drie Eclipsen, die door Leovitius waren behandeld, door Nostradamus niet als zodanig waren behandeld, in het bijzonder de Zonsverduistering van april 1558. Met andere woorden: het gebruiken van Eclipsium omnium… als drager van een antwoord op zijn critici, zou Nostradamus niet hebben geholpen in zijn verweer. Integendeel, deze critici zouden per kerende post nieuwe argumenten kunnen aandragen om Nostradamus als astroloog te diskwalificeren. 

.

De rol van De Chavigny
In de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F wordt een tijdspanne van 21 maanden besproken. Gruber, die deze tijdspanne toeschrijft aan Nostradamus, stelt dat het Nostradamus is geweest die deze tijdspanne heeft bedacht en niet De Chavigny. Dit betekent echter niet automatisch dat De Chavigny niet betrokken is geweest bij het samenstellen van Les Significations… 
Zoals uitgelegd in één van mijn aritkelen over Les Significations…, zijn een aantal items in de 1559-Commentaires niet het resultaat van het citeren van de Franse vertaling van de praedictio astrologica voor 1559 zoals gepubliceerd in Les Significations…, maar van een letterlijke vertaling van de Latijnse tekst in de praedictio astrologica voor 1559. Dit kan betekenen dat De Chavigny in het bezit was van een exemplaar van Eclipsium omnium…
[19] 
De afkorting H.T.H.N.S. is een afkorting die kenmerkend is voor de stijl van De Chavigny.
[20] De Chavigny was geobsedeerd om op ieder mogelijke manier te bewijzen dat Nostradamus de omstandigheden van het overlijden van Henri II in juli 1559 heeft voorspeld. In de Brief Discours…, het biografische deel van Ianus Gallicus, is dit het enige voorspelde feit waarop hij zinspeelt. Het overlijden van Henri II (en het overlijden van François II) zijn door De Chavigny uitgelegd als voortekenen van de godsdienstoorlogen die in 1562 zouden uitbreken. De Maansverduistering van september 1559 is een klassiek symbool voor dit soort gebeurtenissen. Het is niet onmogelijk dat De Chavigny de astrologische delen van Les Significations…, die verband hielden met voorspellingen, wijzigde in die zin dat hij de praedictio astrologica voor 1559 vertaalde en toevoegde. 

 

Samenvatting en conclusies
Les Significations… wordt verondersteld te zijn voltooid op 14 augustus 1558, kort na de voltooiing van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F. Aan de ene kant wordt het gepresenteerd als een uitwerking van voorspellingen over de Maansverduistering van september 1559, besproken in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F. Aan de andere kant bevat het een antwoord op critici, in het bijzonder op kritiek van Hercules le François.
Torné-Chavigny was de eerste die ontdekte dat delen van Leovitius’ Eclipsium omnium…, te weten de praedictio astrologica voor 1559, verwerkt waren in
Les Significations… 
Er wordt verondersteld dat Nostradamus de praedictio astrologica voor 1559 als een soort verpakking gebruikte van de weerlegging van de kritiek die op hem werd geleverd en er wordt ook verondersteld dat hij dit heeft gedaan om zijn weerlegging zo snel mogelijk gepubliceerd te krijgen.

In dit artikel is de vergelijkbaarheid nagegaan van de astrologische inhoud van Les Significations… met andere teksten van Nostradamus. De resultaten zijn als volgt: 

  1. De betrouwbaarheid van de uitwerkingsperiode van de Maansverduistering van september 1559 blijft twijfelachtig, zelfs in het geval van de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F. De kans bestaat dat de Maansverduistering van september 1559 de eerste is in de reeks van Eclipsen, behandeld door Nostradamus, waarin de uitwerkingsperiode in grote mate afwijkt van de regels van Ptolemeus. Als deze mogelijkheid door verder onderzoek wordt bevestigd, is de veronderstelde duur van de uitwerking in hoge mate verdacht.

  2. In Les Significations… duurt de uitwerkingsperiode van de Maansverduistering van september 1559 21 maanden, terwijl er in de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F ook veel verwijzingen staan naar het systeem van Ptolemeus. Het is niet duidelijk waarom Nostradamus, als hij de schrijver is van Les Significations…, de 1559-Almanach-F en de 1559-Prono-F in dit opzicht niet heeft herzien. Volgens bibliografische gegevens waren al deze boeken kort genoeg na elkaar voltooid om deze herziening door te voeren. Een dergelijke herziening zou, vanwege het apologetische karakter van Les Significations…, normaal zijn geweest en onvermijdelijk. Anders zou iedere criticus een nieuw argument hebben om Nostradamus als astroloog te diskwalificeren: wisselende uitwerkingsduur van één en hetzelfde gegeven.

  3. In Les Significations… staan twee onvergelijkbare horoscopen. De inleidende regels zinspelen op een horoscoop van de Maansverduistering van september 1559, waarin Mars in het tiende huis staat, vierkant de Cauda Draconis. Deze gegevens worden bevestigd door softwaregegevens. In de tweede horoscoop, oorspronkelijk berekend door Leovitius, staat Mars in het achtste huis, dichtbij Antares. Deze twee horoscopen zijn strijdig.
    Het is mogelijk dat Nostradamus een horoscoop voor de Maansverduistering van september 1559 heeft gemaakt, waarin Mars in het tiende huis staat, vierkant de Cauda Draconis. Enkele alinea's verderop zou hij deze horoscoop terzijde hebben geschoven ten gunste van opmerkingen, overgenomen uit de praedictio astrologica voor 1559. Het gelijktijdig gebruik van strijdige astrologische bronnen is getypeerd als een kenmerk van de manier waarop Nostradamus astrologie bedreef. Het gepresenteerde materiaal in dit artikel laat echter iets anders zien. In de 1559-Progno-GB en de 1559-Prono-F is Mars in de tijd rond de Maansverduistering van september 1559 correct gepresenteerd. In de 1561-Almanach-F verwijst Nostradamus correct naar de drie equinoctiale eclipsen die hij in voorgaande jaren heeft behandeld. De praedictio astrologica voor 1559 is geschreven in het Latijn; in Les Significations… is dit vertaald in het Frans. Nostradamus, gesteld dat hij de schrijver zou zijn van Les Significations…, kan onmogelijk de strijdige gegevens van Mars over het hoofd hebben gezien, die hijzelf een aantal maanden voor het schrijven van Les Significations… correct en wel had behandeld.

  4. Wat betreft het gebruik van Eclipsium omnium…: de verschillen in Eclipsgegevens (tijd, zodiacale lengten) geven aan dat Nostradamus deze gegevens niet uit Eclipsium omnium… heeft overgenomen. De pagina in Eclipsium omnium..., waarop de voorspellingen staan voor de Maansverduistering van september 1559, begint met de voorspellingen voor de Zonsverduistering van april 1558, een Eclips waarover Nostradamus niets heeft geschreven.

De resultaten van deze vergelijkingen laten zien dat er veel irrationele elementen zijn: uiteenlopende uitwerkingsperioden, onvergelijkbare horoscopen, de aanwezigheid van een boek (Eclipsium omnium…), waarvan de inhoud niet ten goede komt aan de verdediging van Nostradamus tegen zijn critici, rectificaties die uitbleven (maar wel degelijk nodig waren) en een uitwerkingsperiode die verdacht is vanwege de overeenkomsten met de loop van de geschiedenis.
Deze bevindingen maken het authentieke karakter van
Les Significations… hoogst twijfelachtig. Er is een horoscoop met Mars in het tiende huis, die zeer wel authentiek kan zijn, hoewel er geen sporen van terug te vinden zijn in de 1559-Progno-GB en de 1559-Commentaires. De verdediging tegen critici kan ook zeer wel authentiek zijn. Dan blijft er over: de vertaling en invoeging van de praedictio astrologica voor 1559. Het lijkt alsof iemand heeft besloten om de originele uitleg, gebaseerd op de horoscoop met Mars in het tiende huis, te vervangen door de  praedictio astrologica voor 1559, zonder zich de onvergelijkbaarheid van deze twee horoscopen te realiseren.

Zo bezien ondersteunen deze bevindingen de ideeën van dr. Halbronn aangaande de samenstelling van Les Significations…[21]

 

De Meern, 23 november 2003
T.W.M. van Berkel
bijgewerkt op 28 januari 2009

 

Noten
De titels, de plaats en het jaar van uitgifte van de publicaties van de in deze noten genoemde auteurs staan in de bibliografie.

 

  1. Gruber: The Significance of Les Significations: Authentic Nostradamian Text or Fake? http://ramkat.free.fr/nerg4.html; Van Berkel: Astrological traces of forgery in “Les Significations de l’Eclipse du 16 Septembre 1559, http://ramkat.free.fr/nberk7.html en Les Significations de l’Eclipse: its origin, its disqualification [tekst]

  2. De afkortingen van de titels bevatten: (1) het jaar, (2) de soort voorspellingen (Almanach; Prono = Pronostication; Progno = Prognostication; Commentaires = boek 1-4 van het Recueil des Présages Prosaïques (RPP); (3) het land van publicatie (F = Frankrijk, GB =  Engeland). De 1559-Progno-GB is een vertaling van de maandvoorspellingen in de 1559-Almanach-F. De 1559-Almanacke-GB en de 1559-Progno-GB zijn vertaald uit de 1559-Almanach-F. De 1559-Progno-GB is geen vertaling van de 1559-Prono-F, ondanks het woord "prognostication" in de titel.  [tekst]

  3. Chevignard, p.217.  [tekst]

  4. Chevignard, p.233. [tekst]

  5. Chevignard, p.264. Dit deel van de 1556-Commentaires betreft de 1556-Almanach-F.  [tekst]

  6. Chevignard, p.267. Dit deel van de 1556-Commentaires betreft de 1556-Prono-F.  [tekst]

  7. Chevignard, p.297.  [tekst]

  8. Chevignard, p.428, Ptolemy, p.91.  [tekst]

  9. Chevignard, p.439.  [tekst]

  10. Chevignard, p.439.  [tekst]

  11. Chevignard, p.365.  [tekst]

  12. Chevignard, p.368.  [tekst]

  13. Chevignard, p.368.  [tekst]

  14. Chevignard, p.447-448.  [tekst]  

  15. Benazra, p.29.  [tekst] 

  16. Chevignard, p.373.  [tekst]

  17. Brind’Amour, 1996.  [tekst]

  18. Brind’Amour, 1993.  [tekst]

  19. Van Berkel: “Les Significations de l’Eclipse: its origin, its disqualification”  [tekst] 

  20. Chevignard, p.452.  [tekst]

  21. Halbronn: La fortune des emprunts à Leovitius dans les deux êpitres Nostradamiques de 1558. http://ramkat.free.fr/nhalb25.html  [tekst]

 

 
top

© T.W.M. van Berkel, De Meern, NL
alle rechten voorbehouden / all rights reserved

top